NIEUWSBRIEF 

 

Nieuwsbrief nr. 59, januari 2017

Het Nederlands Clavichord Genootschap
sinds 19 september 1987

Met deze eerste Nieuwsbrief van 2017 willen wij u graag een mooi en muzikaal nieuwjaar toewensen! Een goede gelegenheid om elkaar daarbij te ontmoeten is alvast de aanstaande leden- dag van 11 februari.

Een hartelijk welkom is gericht aan onze nieuwe leden
de heren G.J. Baan te Vlissingen,
Q. Hoogenboom te Oosterbeek, R.H.P. Jansen te Voorhout en G. Lewis in Florida.
Het ledental staat volgens de recentste ledenlijst op 119.

Jaarbijeenkomst zaterdag 11 februari 2017, Kapittelzaal Pieterskerk, Pieterskerkhof 5, Utrecht
U wordt van harte uitgenodigd voor onze jaarlijkse ledendag, er is een veelzijdig en boeiend programma. Vanaf 10.30 uur staan koffie en thee klaar, we starten om 11.00 uur met een korte vergadering.

De agenda van deze Algemene Ledenvergadering luidt als volgt:
1. Opening en Agenda
2. Notulen van de Algemene Ledenvergadering van 13 februari 2016 (concept bijgesloten)
3. Jaarverslag van het bestuur
4. Financieel jaarverslag NCG en CI (rekening en balans 2016, begroting 2017)
5. Bevindingen van de Kascommissie
6. Aftreden van de penningmeester Gerard van de Meerakker (sinds 10-02-2007)
7. Verkiezing nieuwe bestuursleden
8. Toekomstige activiteiten
9. Rondvraag en sluiting

Bij punt 4: De stukken zullen op de vergadering ter inzage liggen
Bij punt 7: Het bestuur stelt voor Henk Glas te kiezen als nieuwe penningmeester. Volgens de statuten worden bestuursleden benoemd voor een periode van drie jaar. Volgens het rooster van aftreden is Tom Brockmeier (sinds 09-02-2008) aan de beurt om af te treden in februari 2017; hij is bereid een nieuwe periode op zich te nemen. Eventuele tegenkandidaten wordt verzocht om zich schriftelijk bij de secretaris te melden vóór 7 februari a.s.

Aansluitend aan de vergadering, rond twaalf uur zal Erik van Bruggen een voordracht houden "Hoe muziekles te geven."
We rekenen op een levendige discussie.

De lunchpauze is van 12u.30 - 14u., er is gelegenheid om aan grote tafels gezellig met elkaar een broodje of wat anders te eten in een nabijgelegen café-restaurant.

Na de lunch is er om 14u.30 een clavichordconcert door Artem Belogurov.
Na een conservatoriumopleiding in Boston vervolgde de uit Riga afkomstige Artem Belogurov (www.artembelogurovmusic.com/about/) zijn studie in Amsterdam voor een masterdiploma Early Keyboards bij Menno van Delft (clavichord) en Richard Egarr (fortepiano). Zijn recital op dinsdagochtend 12 juli 2016 vormde het slotdeel van zijn master-eindexamen: cum laude! In de vorige Nieuwsbrief vindt u daar een verslag van.
Op het programma staan werken van C.P.E., J.C.F. en W.F. Bach, G.A. Benda, J.G. Müthel en F.J. Haydn.
Het concert is kosteloos toegankelijk voor leden, terwijl ook andere belangstellenden van harte welkom zijn (toegang € 15, CJP/studenten € 10, thee/koffie na afloop inbegrepen).

 

 

Nieuwsbrief nr. 58, september 2016

Het Nederlands Clavichord Genootschap
sinds 19 september 1987

Dit keer geen nieuwe leden te verwelkomen; het ledental staat volgens de recentste ledenlijst op 125.

Nieuwe penningmeester gezocht
De penningmeester van ons genootschap heeft het voornemen uitgesproken per februari 2016 af te treden, na vele jaren trouwe dienst.
Het genootschap heeft dus een nieuwe penningmeester nodig, begin volgend jaar. Er moeten toch een paar leden zijn, die hun belastingformulier enthousiast invullen en dan nog wel zo'n klusje erbij kunnen hebben: wie o wie! De tijd dringt! Aanmeldingen a.u.b. bij Gerard van de Meerakker, 073-5216846, gerardvandemeerakker@gmail.com Hij kan een overzicht van de betreffende werkzaamheden toesturen, zodat het duidelijk wordt hoeveel tijd de functie kan kosten.

Terugblik op de Samenspeeldag zaterdag 14 mei 2016 in Ravenswaaij
Een verslag van Toine Moerbeek.
Voor het tweede opeenvolgende jaar verhinderde het weer ons te picknicken op de dijk voor de 17e eeuwse dorpskerk van Ravenswaaij. Door verschillende omstandigheden waren verscheidene vaste bezoekers van onze Samenspeeldag verhinderd aanwezig te zijn. Vorig jaar wel 20 deelnemers, nu negen inclusief Marijke van de Meerakker, die als altijd de verzorging op zich nam. En het merkwaardige resultaat was, dat de bijeenkomst minder formeel was, er werd meer muziek uitgewisseld, er werden meer instrumenten geprobeerd en we vertrokken later dan ooit.
Als gebruikelijk werden de instrumenten door hun eigenaar voorgesteld met een korte gesproken en gespeelde introductie. Na de lunch werden complete composities gespeeld.
Barend Kraal beet het spits af met zijn opus 0 van Koen Vermeij, gebouwd van een Zuckermann bouwpakket: 4-octaafs, 3-voudig gebonden en met door de eigenaar geconstrueerde gebroken toetsen in het verkort octaaf, en een dempingslijst. Barend speelde een stukje uit 1786 van Olof Ahlström en 's middags Sweelincks variaties op Ick voer al over den Rijn.
Vervolgens toonde Henk Glas zijn zelfgebouwde (met begeleiding van Sander Ruys) kopie van de Silbermann uit Neurenberg van 1775. Uit Ariadne Musicae van J.C.F. Fischer speelde hij voor de pauze een fuga en later een preludium en fuga.
Het zelfde instrument werd gebruikt door Toine Moerbeek. Na de lunch vertolkte hij met zang van Ellie Dautzenberg een 16e eeuws lied van Loyset Compère: Va-t-en regret, gevolgd door, zelf gezongen en gespeeld, een eigen compositie: La belle au bois dormant.
Ons nieuwe lid Irene Postma bracht een instrument van Dick Verwolf mee, waarop ze als introductie een improvisatie speelde. Ze geeft les op haar Piano Praktijk in Kesteren. Verder componeert ze voor een groep musici met diverse instrumenten in haar kerk. 's Middags speelde ze werk van C.Ph.E Bach.
Herman Lammers speelde op zijn instrument naar een 17e eeuws voorbeeld, een Carl Fudge-kit. Voor de pauze speelde hij een gedeelte van Sweelincks Fantasia op de wijze van een Echo, 's middags volgde het gehele stuk, heel erg mooi gespeeld.
Gerard van de Meerakker bespeelde hierna zijn vijf-octaafs niet gebonden kopie naar Hubert (1790), op basis van een bouwtekening van Koen: fuga's van eigen hand. Tom Brockmeier
speelde uiteindelijk een paar stukken uit de Jan van Lublin tabulatuur, op het instrument van Barend Kraal.
Hierna werd een grote variëteit van stukken en combinaties van spelers en instrumenten vertoond. Barend Kraal speelde genoemde Sweelinck stuk dit maal op het orgel van de kerk. Muziek van J.S. Bach, Türk werd 4- handig vertolkt in verschillende combinaties en ook Giles Farnaby's werk kwam voorbij. Een zeer geslaagde en gevarieerde bijeenkomst.

Clavichordrecital in Huis Bartolotti
Een bijdrage van Barend Kraal.
Op dinsdagochtend 12 juli jl. was er aan de Amsterdamse Herengracht 170-172 in het Huis Bartolotti een bijzondere ervaring te beleven. In dit stadspaleis uit de vroege 17e eeuw zit een 18e-eeuws rococo-interieur met veel marmer, prachtig vormgegeven stucwerkdecoraties, sierlijk gesneden houten lambriseringen en vele plafond- en muurschilderingen. Een bekende bewoner van nr. 170 was ons onlangs overleden erelid Gustav Leonhardt. De tuinzaal op de eerste verdieping daar vormde een ideale locatie voor het clavichordrecital van Artem Belogurov met een 18e-eeuws programma.
Na een conservatoriumopleiding in Boston vervolgde de uit Riga afkomstige Artem Belogurov (www.artembelogurovmusic.com/about/) zijn studie in Amsterdam voor een masterdiploma Early Keyboards bij Menno van Delft (clavichord) en Richard Egarr (fortepiano). Het huidige recital vormde het slotdeel van zijn master-eindexamen.
Het evenwichtig opgebouwde programma opende met de bekende Fantasie in C (Wq. 59/6) van C.P.E. Bach (1714-1788). Het stuk ademt de sfeer van een innerlijke dialoog, waarin Artem uitersten van verstilling en uitzinnigheid liet klinken.
Het volgende werk was van J.G. Müthel (1728-1788), laatste leerling van J.S. Bach en goede vriend van C.P.E. Bach. Hij woonde de laatste 35 jaar van zijn leven in Riga, waar in 1756 de Arioso & 12 Variationen, No. 1 in G verscheen. Het thema werd in de variaties fijnzinnig uitgewerkt, waarbij virtuoos snel spel werd afgewisseld met empfindsame klanken.
Bij het derde werk, de Sonate in F No. 11 van de Bohemer G.A. Benda (1722-1795), wordt de invloed van de galante stijl merkbaar. In de twee snelle hoekdelen liet Artem muzikaal en ritmisch uitgebalanceerd spel klinken, met in het rustige middendeel een karakteristieke Bebung. Het bespeelde clavichord, een groot en niet gebonden instrument van Geert Karman naar dat van Friederici (1765), bleek opnieuw een uitstekend medium voor deze programmakeuze.
Als vierde onderdeel stond op het programma aangekondigd een geïmproviseerde fantasie op een basmelodie van Menno van Delft. Dit basthema was door Menno vlak voor het concert op papier gezet en werd nu aan de solist overhandigd. Artem begon het thema al preluderend met arpeggio-omspelingen te verkennen en werkte het vervolgens uit als fantasie in de stijl van C.P.E. Bach. Hij liet het naadloos en zonder pauze aansluiten op het vijfde programmaonderdeel: een Sonate in a van J.C.F. Bach (1732-1795), waarbij in het programma stond dat hij zelf voor de veranderde reprises zou zorgen. Dit bleek een dusdanig rijk gevarieerde uitwerking op te leveren, dat het publiek zou kunnen denken naar nieuwe muziekdelen te luisteren.
Er klonk een uitvoerig en warm applaus van alle aanwezigen voor dit bijzondere concert door Artem Belogurov en opnieuw groot applaus toen hij zijn masterdiploma uitgereikt kreeg:
cum laude!

Clavichordconcert in de Fringe van het Utrechtse Festival
Zondag 4 september concerteerde Zsombor Tóth-Vajna, die vorig jaar voor ons optrad in het concert na de Algemene Ledenvergadering. Dit concert vond plaats in de Fringe van het Festival Oude Muziek in Utrecht. De belangstelling was fors: meer dan 60 toehoorders in de bovenzaal van Polman's Huis. De titel luidde: From Italy with love: Frescobaldi, Picchi, Byrd op Clavichord. De muziek was gecomponeerd door Engelsen onder Italiaanse invloed of op Italiaanse thema's. Elk stuk werd kort ingeleid door de speler, wat erg prettig was. Een prachtig concert. Bespeeld werd het 3-voudig gebonden clavichord van Menno van Delft, gebouwd door Andreas Hermert.

Herfstconcert
Het herfstconcert van het Nederlands Clavichord Genootschap zal dit jaar een huisconcert worden.
Anna Maria McElwain zal in Aemstelrande in Amsterdam een concert geven op 23 oktober 2016 om 3u 's middags. Ze zal twee instrumenten bespelen, gebouwd door Sander Ruys: naar de Pisaurensis van 1543 in Leipzig en de Silbermann van 1775 in Neurenberg. Meldt u a.u.b. tijdig aan bij de heer en mevrouw Muller: 020-6790340 of f.muller@inter.nl.net. Zij willen graag weten op welke drukte ze moeten rekenen.

Verdere activiteiten
Overigens plant het bestuur als excursie een rondleiding in het Rijksmuseum in Amsterdam, eind november, begin december.
Ter wille van ons 30-jarig jubileum in september 2017 staat een symposium op stapel dat plaats zal vinden half juni 2018 in Amsterdam. Nadere mededelingen over deze activiteiten zullen nog volgen.

Ander clavichordnieuws
Jarenlang heeft Saul Groen ons vriendelijk toestemming gegeven de nieuwe nummers van Clavichord International in de etalage van zijn winkel te plaatsen. Het was een schok toen we hoorden van zijn overlijden op 3 juni 2016. De winkel is gesloten, dit centrum van de Oude Muziek beweging is opgeheven.

Muziekbijlage
Als steeds is de muziekbijlage verzorgd door Kees Rosenhart. Dit keer van Joseph Haydn de Sonate in G, Hoboken XVI/8: "Divertimento."

Sluitingsdatum kopij volgende Nieuwsbrief
Speciaal voor het aanmelden van clavichordactiviteiten in de periode oktober 2016 - februari 2017: de volgende Nieuwsbrief en/of Clavichord International-rubriek "From the Societies" vertel die rond na een berichtje aan de secretaris, vóór eind december.

Met vriendelijke groeten,
Tom Brockmeier
tom.brockmeier@gmail.com

Nieuwsbrief nr. 57, mei 2016

Nieuwsbrief nr. 57, mei 2016 www.clavichordgenootschap.nl

Het Nederlands Clavichord Genootschap
sinds 19 september 1987

Allereerst een warm welkom voor onze nieuwe leden mw. I. Postma (Kesteren) en dhr. J. Zoutendijk (Ittervoort). Het ledental staat nu op 125, dankzij nieuwe aanmeldingen tegenover incidentele opzeggingen.

Terugblik op de Jaarbijeenkomst in de Pieterskerk te Utrecht op zaterdag 13 februari 2016
De Algemene Ledenvergadering vond plaats in de Kapittelzaal van de Pieterskerk, als gebruikelijk. De vaste onderdelen van de vergadering, jaarverslagen van de secretaris, de penningmeester en de boekhouder van Clavichord International werden voorgedragen en goedgekeurd. Jan Soullié trad af als boekhouder van CI. De penningmeester Gerard van de Meerakker bedankte hem in een geestige en attente toespraak voor het vele werk dat hij vele jaren had gepresteerd. Het nieuwe bestuurslid sinds 2015, Sander Ruys, had in het afgelopen jaar al voorgesteld de taak van Jan over te willen nemen. Ze hebben daar afspraken over gemaakt.
Gerard had ook af willen treden, maar een opvolger was nog niet gevonden. Hij is bereid om nog een jaar aan te blijven en Jan zal hem assisteren bij de verzending van het tijdschrift in Nederland. Erik van Bruggen, organist van de Waalse Kerk in Leiden, is gekozen tot vijfde lid van het bestuur.

Na afloop van de vergadering presenteerde Tom Brockmeier een verslag van zijn onderzoek naar de oorspronkelijke eigenares van een muziekboekje in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Dit "Muziek Album met liederen, 1716," van "Maaghdalena Darrest" was eerder een beetje anders beschreven. De persoonsnaam was gelezen als "Dakkert" en zij werd beschouwd als de componist van de muziek. Sindsdien wordt het boekje beschouwd als een "Clavierbüchlein" uit het bezit van een meisje. Tom was erin geslaagd haar te identificeren als de dochter van recente Hugenootse immigranten. Magdalena d'Arrest werd gedoopt in Weesp op 22 april 1703. Haar vader was een succesvolle eigenaar van brandewijnstokerijen en molens; in het stadsbestuur van Weesp was hij raadslid, schepen en burgemeester. Het meisje werd in Weesp begraven op 23 april 1718. Tom stelde voor, dat de samensteller van het boekje mogelijk de toenmalige organist van Weesp geweest zou zijn: Hendrik Boeduijncx. Meer argumenten dan diens beroep en aanwezigheid in Weesp zijn er niet. Elke willekeurige Amsterdamse musicus kan met de trekschuit op en neer zijn gekomen om het meisje les te geven.
Kees Rosenhart heeft het boekje getranscribeerd voor de website van het NCG. Hij beschreef de muziek als vol verrassende details als imitaties en tertsenloopjes, geschreven door iemand die gewend was muziek te schrijven. Hij speelde vier stukjes uit het boekje: muziek voor amateurs gebracht op een fascinerende en professionele manier

Na de lunch werd het programma voortgezet met het jaarlijkse clavichordconcert, door Dalyn Cook. Het verslag is van Henk Glas.
Dalyn Cook is Amerikaanse, woont in Berlijn, maar heeft in Nederland gestudeerd en spreekt het publiek toe in het Nederlands. Het programma heeft de titel 'Klein maar fijn', waarmee ze de schoonheid van kleine, minder bekende werken wil laten horen. Ze speelt op een door Sander Ruys gebouwd vijf-octaafs clavichord naar Hubert.
Begonnen wordt met vier 'Petite pièces pour le clavecin' van CPE Bach. Bach heeft zich laten inspireren door F. Couperin. Zoals bij alle clavichordconcerten begint het zacht. De oren moeten immers wennen aan het lage volume. Het lijkt erop dat dit extra wordt benadrukt, maar bij het tweede stukje wordt het oor hiervoor meteen beloont als ze het clavichord laat zingen. In het derde stukje vindt een dialoog plaats. Dalyn weet dat het een dialoog tussen man en vrouw is. Het laatste stukje wordt gekenmerkt door de galante stijl en de virtuoze speeltechniek.
WF Bach spreekt volgens Dalyn een heel andere muzikale taal dan zijn broer. Ze speelt drie polonaises uit een bundel. De eerste omvat slechts zestien maten. In de tweede is bij het slot in de bas een Bebung te horen.
EW Wolf is de minder bekende componist van het programma. Hij komt uit Weimar en moet CPE Bach gekend hebben. Eén van zijn zestig sonates wordt uitgevoerd. Het eerste deel wordt gekenmerkt door de snelle rechterhand. Dezelfde hand speelt zingend in het tweede deel. In het derde deel wordt teruggekeken op de barok met polyfonie.
Van Haydn wordt een zogenaamde damessonate uitgevoerd. Twee delen is kennelijk genoeg voor een dame. De dame moet alleen wel in staat zijn de vijf octaven met grote snelheid over de volle breedte te gebruiken. Dalyn beschikt over die kwaliteit. Vooral het tweede deel is snel en levendig. En indrukwekkend uitgevoerd!
Tenslotte komen we terug bij CPE Bach. De elf minuten lange fantasie is het laatste werk dat hij heeft gecomponeerd. Dalyn benadrukt dat ze dit stuk erg graag speelt op de Hubert van Sander. Tijdens het slotapplaus fluistert mijn buurman zijn kwalificatie in: hartverscheurend!

NCG excursie, 19 - 22 oktober 2015
Vorig jaar hebben verscheidene leden van het NCG deelgenomen aan een excursie naar Bologna, die georganiseerd werd door de Stichting Clavecimbel Genootschap Nederland. Behalve een stadswandeling werd de Tagliavini-collectie tweemaal bezocht en ook de muziekbibliotheek in het Palazzo Sanguinetti. Uiteraard werd ook de Basilica di San Petronio bezocht. Liuwe Tamminga trad steeds op als reisleider.

NCG excursie, 18 maart 2016
Recenter bezocht een groep leden het Nederlands Muziek Instituut, dat nu gevestigd is in het Gemeentearchief van Den Haag, in het Stadhuis daar. Onze vroegere voorzitter, Barend Kraal, had samen met de vroegere bibliothecaris van het NMI, Dick van den Hul, een keuze gemaakt uit het bezit van het instituut, met betrekking tot het clavichord.
De presentatie begon met de facsimile editie van de tekening voor een clavichord (ca. 1440) door Hendrick Arnouds van Zwolle, lijfarts en astroloog van Philip van Boergondië. Vervolgens, Musica getutscht, van Sebastian Virdung (Basel, 1511), het vroegste muziek tractaat in het Duits. Daarna: Marin Mersenne, Harmonie universelle (Parijs, 1636) met de isometrische weergave van een clavichord, op schaal. Toen het boekje (Franeker, 1699) van Claas Douwes met de beschrijving van een pedaal clavichord; Jacob Adlung's Anleitung zu der musikalischen Gelahrtheit (1758) en C.Ph.E. Bach's Versuch über die wahre Art das Clavier zu spielen (Berlin, 1753), met de "Exempel" en 18 Probestücke. Uitgezonderd het eerste getoonde stuk, waren alle delen originelen, eeuwen oud. Hierna werd nog de Clavierschule van D.G. Türk (Leipzig/Halle, 1789) en het Muzikaal Kunst-woordenboek van Joos Verschuere Reynvaen (Amsterdam, 1795) getoond, dit laatste met een afbeelding van een clavichord met een aanhangend pedaal.
De muziek die getoond werd: Carissimi, Ars cantandi (reprint 1696); Krebs, Clavierübung; Marpurg Versuch figurirte Chorälen, etc. (1790); C.Ph.E. Bach, Sechs Clavier-Sonaten für Kenner und Liebhaber, Erste Sammlung (1779); J.N. Tischer, Das vergnügte Ohr … zur Clavier-Übung für das Frauenzimmer (1745 - 1749); J.N. Forkel, 24 Veränderungen fürs Clavichord oder Fortepiano auf das englische Volkslied (1791) en J.W. Hässler, Sechs leichte Sonaten fürs Clavier oder Piano-Forte … für drei Hände auf einem Clavier (1786). aangezien Barend Kraal verhinderd was aanwezig te zijn, presenteerdeTom Brockmeier het geheel naar Barends aantekeningen.

NCG-Samenspeeldag voor en door leden in Ravenswaaij 14 mei 2016.
"Een ideale plaats en dag om nieuwe clavichordvrienden te ontmoeten en oude te begroeten is onze jaarlijkse Samenspeeldag in het 17e-eeuwse kerkje van Ravenswaaij, gelegen aan de schilderachtige Lekdijk tegenover Wijk bij Duurstede. Om 11.00 uur staan koffie en thee er klaar en kan ieder zijn clavichord een plek geven. Ook wie geen eigen instrument kan meebrengen, mag spelen. We hopen weer op veel muziekaanbod, zowel voor als na de lunch (zelf lunchpakket meenemen, voor koffie en thee wordt gezorgd). Ook toehoorders en introducés zijn welkom. De kosten zijn € 10 p.p. We nodigen ieder van harte uit om met het voorbereiden van een individuele of gezamenlijke muziekactiviteit (ook met zang of melodie-instrument) te beginnen." Zo werd de Samenspeeldag vorig jaar aangekondigd en zo geldt dat voor dit jaar weer."
We beginnen met een muzikaal rondje waarbij elk het meegebrachte clavichord introduceert en laat klinken. Na de lunch is er tijd waarin ieder de aanwezige instrumenten wat voor zichzelf kan uitproberen. Het gebruikelijke concertje van ter plekke aangeboden, voorbereide bijdragen vormt dan de afsluiting van de middag die rond 16 uur eindigt.
Wie graag van station Culemborg opgehaald zou willen worden, kan dit bij aanmelding aanvragen.
Aanmeldingen graag vóór 2 mei bij Gerard van de Meerakker, Sasseltberg 9, 5242 GN Rosmalen, tel. 073-5216846, info@clavichordgenootschap.nl

Andere clavichordactiviteiten
Leerlingen van Menno van Delft traden op tijdens een voorspeelavond aan het Amsterdamse Conservatorium, Oosterdokskade 151, in de Sweelinck-Zaal:19 april 2016, om 19u30. De voorspeelavond was vrij toegankelijk.

Menno van Delft zelf was op clavichord te horen in het Monteverdi-festival in Amersfoort, op 24 april om 11:00 in de St. Aegtenkapel aldaar. Overigens een zeer geschikte zaal voor clavichordconcerten. Hij schreef erover op de website van het festival: "Ongetwijfeld kende Monteverdi dit instrument (het clavichord) en hadden zijn opdrachtgevers dergelijke instrumenten in hun bezit. Monteverdi kijkt in dit programma om zich heen en wij luisteren mee naar muziek van onder meer Merula en Frescobaldi" http://www.monteverdixl.com/concerten). Het werd een prachtig concert met variaties op de Bassa Fiamingha van Valente en Frescobaldi. Van Valente verder: Tenore del Passo e mezzo, van De Macque het Ricercare del settimo Tono, van Picchi de Pass'e Mezzo, van Andrea Gabrieli de Intavolatie over Suzanne Un Iour, van Frescobaldi nog enige Gagliarda's en een Canzona plus Partite 12 sopra l'Aria di Ruggiero. Tenslotte van Michelangelo Rossi drie Correntes en van J.K. Kerll een Toccata en een Ciaccona. Als toegift nog de vierde Corrente van Rossi. Met uitleg over het instrument (dat 6-kantige meervoudig gebondene van Andreas Hermert) en de muziek, en vragen uit het publiek: een zeer geslaagde ochtend.

Website Kees Rosenhart
Dit is dan een goede gelegenheid de aandacht te richten op de vernieuwde website van Kees Rosenhart. Die website is nu tweetalig, en verwijst ook regelmatig naar de website van het NCG. Als Muziekbijlage
bij deze Nieuwsbrief geldt van Georg Boehm het Praeludium in F dur, op onze website. Een toelichting daarop vindt u in de blog van Kees Rosenhart op zijn website onder de titel: Spelen wat er niet staat

Bijlage
Ons lid Suzana Mendes kondigt een nieuwe cursus aan die van 12 - 19 oktober plaats zal vinden in de Algarve. In een bijlage hierbij een beschrijving door Eva Marxen van de cursus vorig jaar. In een eerdere ALV is deze cursus ook al door enige leden aanbevolen. Voor verdere informatie zie www.clavicordio.de of smendes@web.de.

Veiling Richard Burnett Collection
Op 11 mei zal de veiling plaatsvinden van een deel van de toetsinstrumenten van het Finchcocks Historical Museum te Goudhurst in Kent in het Verenigd Koninkrijk. Om de activiteiten daar voort te kunnen zetten is meer geld nodig, dat op men deze manier hoopt te vinden. De omvangrijke veilingcatalogus met ook twee clavichorden kan bekeken worden op www.dreweatts.com

Clavichordbouwcursus
De volgende mededeling werd ontvangen van Johann-Gottfried Schmidt in Rostock met het verzoek die door te geven: hij organiseert dit jaar van juni tot september cursussen om een clavichord te bouwen in Stapleford bij Cambridge, in Rostock, in München en in Wenen. Verdere informatie op internet: www.cembalobau.de; http://youtu.be/S7CvHRWx1mQ;https://www.dropbox.com/sh/hhvegp48nko58ho/DoV9S6cXrq;
https://www.dropbox.com/sh/ay0zcf6qwbcv1i5/AACzJm_sXTLVZtI76FLvSAQua?dl=0;: http://blog-clavicorde-lie.ch

Website NCG
Op onze website www.clavichordgenootschap.nl kunnen Nederlandse bouwers, spelers, muziekuitgevers en andere clavichord-geïnteresseerden zich in de rubriek WINKEL met hun aanbiedingen presenteren. Nieuwe meldingen zijn welkom (verdere informatie bij info@clavichordgenootschap.nl).

Sluitingsdatum kopij volgende Nieuwsbrief
Speciaal voor het aanmelden van clavichordactiviteiten in de periode september/december: de volgende Nieuwsbrief en/of Clavichord International-rubriek "From the Societies" vertellen die rond na een berichtje aan tom.brockmeier@gmail.com of Van Breestraat 38, 1071 ZR Amsterdam, vóór 1 augustus a.s.


Met vriendelijke groeten,
Henk Florie (voorzitter, tel. 016-4239078), Tom Brockmeier (secretaris, Van Breestraat 38, 1071 ZR Amsterdam, tel. 020-6756882), Gerard van de Meerakker (penningmeester, tel. 073-5216846), Sander Ruys (administratie C.I., tel. 051-7396069) en Erik van Bruggen

 

 

Nieuwsbrief nr. 56, december 2015

Het Nederlands Clavichord Genootschap
sinds 19 september 1987

Jaarbijeenkomst zaterdag 13 februari 2015, Kapittelzaal Pieterskerk, Pieterskerkhof 5, Utrecht
U wordt van harte uitgenodigd voor onze jaarlijkse ledendag, er is een veelzijdig en boeiend programma. Vanaf 10.30 uur staan koffie en thee klaar, we starten om 11.00 uur met een korte vergadering.

De agenda van de Algemene Ledenvergadering luidt als volgt:
1. Opening en Agenda
2. Notulen van de Algemene Ledenvergadering van 14 februari 2015 (concept bijgesloten)
3. Jaarverslag van het bestuur, door de secretaris
4. Financieel jaarverslag NCG en CI (rekening en balans 2015, begroting 2016)
5. Bevindingen van de Kascommissie
6. Aftreden Jan Soullié
7. Verkiezing bestuursleden
8. Toekomstige activiteiten
9. Rondvraag en sluiting

Bij punt 4: De stukken zullen op de vergadering ter inzage liggen.
Bij punt 6 en 7: Volgens de statuten worden bestuursleden benoemd voor een periode van drie jaar. Het rooster van aftreden is als volgt: Jan Soullié (sinds 15-05-2004) en Gerard van de Meerakker (sinds 10-02-2007) aftreding februari 2016; Tom Brockmeier (sinds 09-02-2008) aftreding februari 2017, Sander Ruys (sinds 14 februari 2016; bij de herverdeling van de bestuurstaken heeft Sander de werkzaamheden van Jan op zich genomen) en Henk Florie (sinds 14 februari 2016). De ALV heeft vorig jaar ermee ingestemd het aantal bestuursleden tot vijf uit te breiden. Gerard van de Meerakker is bereid een jaar aan te blijven als penningmeester. Het bestuur stelt voor Erik van Bruggen, organist van de Waalse Kerk te Leiden, als vijfde bestuurslid aan te stellen.

Aansluitend aan de vergadering, rond twaalf uur, zal Tom Brockmeier een diapresentatie geven over zijn onderzoek naar een muziekboekje uit 1716 in bezit van de Koninklijke Bibliotheek te Den Haag. Kees Rosenhart heeft het boekje uitgegeven, zal het op internet publiceren, en geeft nu commentaar op de muziek in het boekje waarna hij enkele stukken eruit zal spelen, op een instrument van Sander Ruys.

De lunchpauze is van 12.30 - 14.00 uur, er is gelegenheid om aan grote tafels gezellig met elkaar een broodje of wat anders te eten in een nabijgelegen café-restaurant.

Na terugkeer van de lunch is er om 14.30 uur een clavichordconcert door Dalyn Cook (Berlijn). Zij is afgestudeerd aan het Koninlijk Conservatorium in Den Haag, waar ze fortepiano studeerde bij Bart van Oort en clavichord bij Menno van Delft. Recentelijk trad zij op bij Musica Antica a Magnano (Symposium XII), in het Holland Festival Oude Muziek Utrecht, in het Geelvinck Fortepiano Festival in Amsterdam, en in de "Nacht van het Clavichord," onderdeel van het Dordrechtse Bach Festival. Op uitnodiging nam zij deel aan de masterclass van Kristian Bezuidenhout bij de Westfield Centre Forte/Piano workshop. Ze heeft ook deel genomen aan masterclasses van Marcia Hadjimarkos, David Breitman en Malcolm Bilson. Dalyn Cook woont tegenwoordig in Berlijn.
Haar programma "Klein maar fijn" omvat muziek van C.P.E. en W.F. Bach, van Ernst Wilhelm Wolf en van Joseph Haydn. Ze bespeelt een tweede instrument van Sander Ruys.

Het concert is kosteloos toegankelijk voor leden, terwijl ook andere belangstellenden van harte welkom zijn (toegang € 15, CJP/studenten € 10, thee/koffie na afloop inbegrepen).

Een terugblik op het afgelopen half jaar is kort geleden al gegeven in de vorige Nieuwsbrief.
De secretaris zal in de vergadering het hele jaar onder de loep nemen.

Toekomstige clavichordactiviteiten

Leerlingen van Menno van Delft zullen optreden op een voorspeelavond aan het Amsterdamse Conservatorium, Oosterdokskade 151, in de Sweelinck-Zaal: 12 februari en 19 april 2016, om 19u30. Beide voorspeelavonden zijn vrij toegankelijk.

Tijd en plaats van het NCG-concert van Sally Fortino, april 2016, zullen nog bekend gemaakt worden.

En dan is de datum van de volgende Samenspeeldag 14 mei 2016. Meer daarover in een volgende Nieuwsbrief.

Muziekbijlage
Van Kees Rosenhart is er nu als bijlage: Partite sopra La Romanesca. In het boek 50 Renaissance and Baroque Standards wordt ook de Spaanse titel van onderwerp van de variaties genoemd: Guardame las vacas. Meer uitleg op Wikipedia.

Website
Op onze website www.clavichordgenootschap.nl kunnen Nederlandse bouwers, spelers, muziekuitgevers en andere clavichord-geïnteresseerden zich in de rubriek WINKEL met hun aanbiedingen presenteren. Nieuwe meldingen zijn welkom (verdere informatie bij info@clavichordgenootschap.nl).

Sluitingsdatum kopij volgende Nieuwsbrief
Speciaal voor het aanmelden van clavichordactiviteiten in de periode mei 2016: de volgende Nieuwsbrief en/of Clavichord International-rubriek "From the Societies" vertellen die rond na een berichtje aan tom.brockmeier@gmail.com of Van Breestraat 38, 1071 ZR Amsterdam, vóór 9 april a.s.


Met vriendelijke groeten,
Henk Florie (voorzitter, tel. 016-4239078), Tom Brockmeier (secretaris, Van Breestraat 38, 1071 ZR Amsterdam, tel. 020-6756882), Gerard van de Meerakker (penningmeester, tel. 073-5216846), Sander Ruys (administratie C.I., tel. 051-7396069).

 

Nieuwsbrief nr. 55, december 2015

Het Nederlands Clavichord Genootschap
sinds 19 september 1987

Allereerst een hartelijk welkom aan onze nieuwe leden mevrouw T.J. Kim (Amsterdam), en de heren
J.Boysen (Den Haag), P. van der Werf (Leiden), J.-F. Boucher (Amsterdam) en R. van Brandt (Borgerhout, België). Het ledental staat volgens de recentste ledenlijst op 125.

Terugblik op de Samenspeeldag zaterdag 9 mei 2015 in Ravenswaaij
Een verslag van de ochtend door Toine Moerbeek en van de middag door Henk Glas.
Opnieuw zag het ernaar uit dat het meiweer geen picknick aan aan de dijk zou toelaten. Maar als altijd had de goede zorg van Marijke van de Meerakker de vrolijkheid van de lente binnenskamers gehaald; het beloofde een gedenkwaardige bijeenkomst te worden. In de jaren dat Barend Kraal voorzitter was, waren wij gewend aan gestructureerde bijeenkomsten, met voldoende tijd en aandacht voor de verschillende onderdelen. Henk Florie, onze nieuwe voorzitter, was voor het eerst op een samenspeeldag en nam nu ook Barends taak op zich. Maar wie had nu op zo'n uitzonderlijk grote opkomst gerekend? Twintig aanwezigen, waarvan er vier passief deelnamen, en veertien instrumenten. De ochtend verliep als volgt.
Als bijzondere gebeurtenis zou Koen Vermeij vandaag het instrument dat hij had gebouwd en weer had geërfd van de drie jaar geleden overleden Nellie van Ree ten geschenke gaan geven aan het Clavichord Genootschap. In Ravenswaaij liet Nellie vaak haar specialisatie horen: de middeleeuwse muziek. Ze was een soort 'Nikkelen Nellie,' een eenmansorkest met belletjes en trommeltjes om haar armen en het clavichord (klein instrumentje) op schoot. Het instrumentje werd in 1987 door Koen gemaakt. Nellie, dorpsgenote van Koen, belde hem regelmatig als er een toets los zat. Zij was erelid van het genootschap. Koen: 'Ik schenk dit instrumentje nu aan het Genootschap. Maar wat is dat, een genootschap? Waar woont en wie is het Genootschap?' Om betekenis aan het abstracte begrip te geven, was het Koens wens dat het Genootschap het clavichord in bruikleen zou geven aan studenten; Sander Ruys zou zorgdragen voor het onderhoud van het instrument. Het betreft een Hubert. De werktekening werd door Koen gemaakt naar slechts één foto plus een kleine beschrijving, gevonden in een catalogus uit Berlijn uit 1922, aangetroffen in de Muziekbibliotheek van Den Haag. De beschrijving in twee kolommen besloeg niet meer dan tweehonderd woorden. Koen vergrootte de foto flink en trok de perspectieflijnen door, zodat hij deze omgekeerd kon projecteren tot de ware grootte om vervolgens op schaal 1 : 1 de werktekening te maken. Het origineel werd in de Tweede Wereldoorlog in Berlijn vernietigd. Gebouwd van eikenhout, het moest wat kunnen verduren, heeft een kortere mensuur dan normaal. Hier gaf de spreker gelegenheid voor vragen; er waren er vele, zoals: hoe maak je de reconstructie van de zangbodem? De meest technische vragen werden tevens door Sander beantwoord, die vertelde dat de bassnaren nog niet hoefden worden vervangen. Deze uiteenzetting werd afgerond met een quatre-mainsspel van beide specialisten: Sei gegrüsst/ mein schmeichelndes Klavier, geschreven à la Mozart, door Türk. De spelers lieten hun onderling verschillende aanslag horen, Koen licht, Sander geprononceerder, een mooie combinatie. Vingers kruisten elkaar net niet, maar de handen raakten elkaar soms wel, bleven echter meestal parallel of spiegelbeeldig. Het instrument klonk mooi in de laagte. Koen overhandigde Sander de werktekening, 'om het geheim te bewaren' (en op gepaste wijze door te geven) en alle aanwezigen ontvingen van hem het jubileumboekje, de Engelse versie A short history of clavichord . De voorzitter dankte Koen voor de toelichting en voor zijn genereuze schenking van het instrument op de eerste plaats en ook van het jubileumboekje extra.

De eerste die zich hierna voorstelde was Herman Lammers. Zoals altijd stond zijn clavichord op de strijkplank. Hij bouwde het instrument in 1975 uit een Amerikaans bouwpakket, met kort octaaf, in middenstemming. Omdat er vorig jaar een jonge vader met drie kinderen naar Ravenswaaij was gekomen had Herman erop gerekend dat dit weer het geval zou zijn en had er zijn programma op aangepast. Nu dit niet het geval was speelde hij uit de eenvoudige pianomethode van Percy Whitehead Fluff & Frolic/Jeux de chats, eerst een kattenwals, daarna een kattenoptocht in een langzame mars en tenslotte een wilde Ierse dans voor katten. De muziek was eigenlijk voor piano geschreven maar kwam misschien nòg beter tot zijn recht op het verende clavichord. Dit gold eveneens voor Abasken van de Vlaamse componist van vooral schoolmuziek van Jos Wuytack, een leerling van Carl Orff. Herman speelde een oefening in de lydische en een kinderballet in de mixolydische modus; oefeningen die hij vaak met kinderen op de muziekschool deed. Hierop reageerde Henk Florie enthousiast met een persoonlijke jeugdherinnering en leidde daarmee Barend Kraal in. Zijn instrument was een Zuckermann, eveneens uit een 'bouwpakket 'een van de vele Opus-nul creaties van Koen', zei Barend erbij, een kopie van een Zweeds model, uit mahonie. Het was 3-voudig gebonden met kort octaaf. Later heeft hij het instrument wel veranderd. Hij heeft er in de laagte gebroken toetsen in aangebracht. De bas was slap, dat verhielp hij door getwijnde snaren te gebruiken. Minder ingrijpend maar wel bepalend was de fotokopie van een oude prent die hij er met de hulp van zijn zoon op had gezet. Ook Barend begint met een kinderliedje Wie gaat mee over zee, op de bekende melodie uit Valerius' Gedenck-klanck en om af te ronden een air de court van J. P. Sweelinck, twee variaties op diezelfde melodie van het kinderlied, eigenlijk bedoeld voor orgel maar goed tot zijn recht komend op het clavichord.
Vervolgens gaf de voorzitter het woord aan zichzelf. Henk Florie toonde ons een instrument gebouwd door Dick Verwolf, naar een Duits instrument uit 1650, met een kort en gebroken octaaf. Het was van mooi zwart ebbenhout, klein, met buxusbeleg op de voortoetsen en drievoudig gebonden, en dan ook niet geschikt om er Sweelinck op te spelen, zei hij, want septiemakkoorden zijn onmogelijk, dissonantakkoorden uitgesloten. Echter Jeroen Heijungs , had muziek van Sweelinck meegebracht, een toccata, en daar stond een passage in die hij wél kon spelen op Henks instrument; dit liet hij ook horen. Onvoorbereid speelde hij mooi, haalde een diepe klank uit het instrument. Jeroen is lay-outer van Clavichord International.
Geert de Witte , is een nieuw lid, tevens het jongste, studeert instrumentenbouw in Gent. Hij wilde in het derde jaar een clavichord van Friederici gaan nabouwen. Hij vertelde dat hij het instrument al wel bespeelde en er van houdt vanwege de mooie klank. Hij kon verder nog niets laten horen.
Dit in tegenstelling tot Tom Brockmeier . Hij speelde de Almande trycottee, dat is een van oorsprong Bretonse, vrolijke volksdans. Zijn instrument was het bovenste deel van een pedaalclavichord van zijn leraar Erik van Bruggen, dat door Dick Verwolf was gebouwd naar een voorbeeld uit Leipzig.
Gerard van de Meerakker bespeelde hierna zijn vijfoctaafs niet gebonden kopie naar Hubert, op basis van een bouwtekening van Koen. 'Jullie weten dat ik fugagek ben', kondigde hij zichzelf en zijn optreden voor de middag aan en liet, als voorproefje, een knap werkstukje horen van de ons inmiddels vertrouwde vergeten fugaïst Desiderius Agrilacus .
Eveneens van eigen hand was het lied dat Toine Moerbeek aankondigde deze middag te laten horen, op tekst van Novalis, het zesde lied uit de serie Geistliche Lieder, 1799-1800. Daarnaast zou hij een lied van Dufay zingen, begeleid door Ellie Dautzenberg.
Henk Glas had na pianoles in de jaren negentig besloten een clavichord te bouwen, zonder het instrument te kennen, hij had er zelfs nog nooit een gehoord. Hij liet een bouwpakket uit Engeland komen van de Early Music Shop. Toen het bouwen lukte en ook beviel, maakte hij een nieuw instrument, ditmaal net als Tom, onder leiding van Sander; het werd een kopie naar een J.H. Silbermann (1775), vrij. Dit verteld hebbende, liet hij er alvast een Allemande van Couperin op horen.
Opnieuw was de beurt aan Koen Vermeij maar nu met een instrument uit 1990, een kopie. Hij had het clavichord verkocht maar toen de koper overleed kocht hij het weer terug. Het moest nog gestemd worden. Ondertussen kwamen twee verlate personen binnen, een van de twee was Cor Mulckhuyse, over wie later meer.
Henk Waardenburg (en Coby ) was kort van stof maar wel glashelder: 'Toen ik een jaar of 10 geleden in mijn zomerhuisje zat, dacht ik dat het leuk was om een clavichord te hebben. Belde Koen op! Hij had een instrument te koop. Herman hoorde ik een Sarabande van Bach spelen, een Allemande, met een Chaconne voor viool; die speel ik nu eenhandig, ik ben geen toetsenman'. Wat hij hierbij ten gehore bracht, overtuigde desondanks.
John van Eck bracht een Klop sr. uit de jaren 80 mee. 'Ik had in de jaren tachtig bij Klop een spinet aangeschaft en vroeg hem: wat is dit voor een doosje?' 'Dit is een clavichord.' 'Als ik het niet wilde kopen, moest ik stoppen met spelen.' John liet een Variatie van William Byrd horen.
Speciale aandacht werd er vervolgens vanzelf gegeven aan de prachtig spelende Suzana Mendes . Haar instrument werd gebouwd door Geert Karman, de Nederlander die clavichorden ging bouwen in Portugal. Suzana, afkomstig uit Portugal, woonde in Noorwegen, studeerde drie jaar in Amsterdam, woont en werkt nu in Keulen. Zij wilde eerst een groot instrument bouwen, de liefde voor het kleine kwam later. Zelf heeft zij instrumenten voor bruikleen onder haar hoede gekregen; ze is zeer geroerd door het initiatief van Koen. Haar instrument was dubbel gebonden, naar Duits voorbeeld. Suzana heeft een uitstekende techniek, veel zwaarte in de lage regionen en helder in de hoogte, doet haar clavichord klinken als een theorbe. Ze kondigde haar clavichord-cursus aan, in oktober in Zuid-Portugal.
Ellie Dautzenberg: Tijdens een Lutherse werkweek voor kerkmuziek in 2001 leerde zij Herman Lammers kennen, die tijdens de bonte avond aldaar tegen een groot en druk gezelschap zei: 'Ik laat jullie nu muizenmuziek horen!' en zijn clavichord bespeelde. Zij kende het instrument niet, maar kon het daarna een jaar lang niet meer uit haar hoofd zetten, zocht contact met Koen, die in samenwerking met Sander een clavichord naar de Hubert 1784 voor haar heeft gebouwd; tijdens de bouwperiode mocht zij een jaar lang een instrument van Koen lenen. Vanmiddag zou zij iets van Dufay laten horen, met zang van Toine erbij.
Sander Ruys hield het kort over zijn opmerkelijk instrument, naar ouder voorbeeld dan alle andere. Het is gebouwd naar de Pisaurensis in Leipzig, 1520, in cypressenhout, viervoudig gebonden. Het klank- en toetsenbord staan los van het deksel, dat eraan vastgehaakt wordt met maar één simpel haakje. De zangbodem is 'geknakt', de bassnaren zijn van messing. Hij speelde een stukje van Dufay uit 1420, een eeuw ouder dan het instrument.
Cor Mulckhuyse (plus gast ) maakte ongeveer 40 jaar geleden kennis met het clavichord en kocht ongeveer tien jaar geleden een reisclavichord van Menkveld, een klein fragiel instrument.
Niet genoemd nog maar wel behorend tot het dankbaar gehoor is tenslotte Jan Soullié .

Het middagconcert wordt begonnen door Tom Brockmeier. Tom geeft een korte inleiding over het Susanne van Soldt manuscript uit 1599 en speelt daarna de Almande prynce en de Almande de amour uit de uitgave van het manuscript. Dit doet hij op een clavichord van Erik van Bruggen, dat voor de
gelegenheid in het midden voor het publiek wordt gezet. De muziek komt optimaal tot zijn recht op het in middentoon gestemde instrument.
Suzana Mendes speelt variaties van Antonio de Cabezon op haar eigen clavichord, dat gebouwd is door Geert Karman. Ze blijkt zeer vertrouwd met zowel het instrument als de Spaanse barokmuziek. Daarna speelt ze Sweelinck op de Hubert van Koen Vermeij. Ze laat de verschillende partijen prachtig met elkaar communiceren en, met onder andere Bebung, wordt uit het instrument gehaald wat erin zit.
Heel anders klinkt Sweelinck, gespeeld door Jeroen Heijungs, op de Pisaurensis van Sander Ruys. Op dit viervoudig gebonden clavichord kunnen zelfs kleine tertsen voor problemen zorgen. De snelle loopjes die Jeroen speelt zijn echter geen enkel probleem. Uit Fischer's suite Uranie speelt Jeroen Allemande, Sarabande en Gavotte op het instrument van Suzana Mendes. Deze suite is bekend van de grote Passacaglia, maar de door Jeroen gekozen deeltjes zijn minstens evenveel de moeite waard en worden mooi en sprankelend uitgevoerd. Op het instrument van Koen Vermeij speelt Jeroen de
Allemande en Loure uit de vijfde Franse suite van Bach. Het lijkt alsof de kerk opeens meer nagalm
heeft.
Opnieuw horen we het subtiele geluid van de Pisaurensis. Sander Ruys speelt Corriente Italiana van de Spaanse Cabanilles, die als bijlage bij de laatste nieuwsbrief zat.
John van Eck laat op zijn eigen clavichord horen hoe hij soms 's avonds laat zomaar wat doet om mooie klanken uit zijn instrument te halen. Hij denkt daarbij aan het thema 'Een geest van God zwevend op de wateren', waarover hij de volgende dag zal preken.
Henk van Waardenburg speelt Engelse virginaal muziek op zijn eigen instrument. 'My lady Careys Dompe' uit circa 1525 van een anonieme componist wordt gevolgd door een Pavan van Gibbons.
Nog oudere muziek klinkt op hetzelfde instrument, gespeeld door Ellie Dautzenberg. Ze zingt daarbij samen met Toine Moerbeek. We horen een Marialied uit de dertiende eeuw en Gregoriaans. Op het instrument van Koen Vermeij klinkt in dezelfde bezetting muziek van Dufay. Tenslotte speelt
en zingt Toine op dit instrument moderne muziek.
Barend Kraal plaatst zijn instrument in het midden voor de toeschouwers en vertelt over de suite 'Auf die Maÿerin' van Froberger. Het gaat over een boerin, die in vijf variaties steeds uitbundiger wordt, om in de zesde variatie weer met beide benen op de grond te staan. De Courante en Double zijn
opgewekt en, anders dan meestal, is ook de afsluitende Sarabande opgewekt.
Henk Florie heeft zelf een gebonden instrument met een kleine omvang. Graag wil hij de Troisieme Suite van d'Anglebert op een vijfoctaafs vrij instrument spelen. Hij speelt de prelude op de Silbermann van Henk Glas, de Courante, Allemande grave en Sarabande op de Hubert van Gerard van de Meerakker en de Gavotte op de Hubert van Koen Vermeij. Bij het laatste instrument valt op dat de hoge noten relatief harder klinken. Hoewel Henk dit stuk nog nooit op een clavichord heeft gespeeld verraadt hij onmiddellijk dat clavichord spelen voor hem niet nieuw is. Deze suite ook niet.
Cor Mulckhuyse heeft hetzelfde type Hubert -reisclavichord dat 's morgens door Koen Vermeij aan het genootschap is overgedragen. Hij heeft het instrument echter veel lager gestemd, waardoor het door hem gespeelde menuet een heel andere klank laat horen.
Gerard van de Meerakker noemt zichzelf fugek. Hij heeft het thema van de kunst der fuga gebruikt voor een door hemzelf gecomponeerde fuga en laat deze fuga horen op zijn eigen instrument.
Herman Lammers heeft stukjes voor kinderen in het boek Abasken van Jos Wuytack. Hij speelt een drietal stukjes steeds na elkaar op twee instrumenten: dat van hemzelf en de Pisaurensis. Omdat de Pisaurensis een kwart hoger gestemd is, lijkt hij alles uit te voeren in twee verschillende toonsoorten.
Alle aanwezigen hebben genoten van het brede scala aan clavichordklanken.

Clavichorddagen in Amsterdam
Van 7 tot 21 oktober vond het jaarlijkse Fortepiano Festival plaats in het Geelvinck Museum in Amsterdam, met Michael Tsalka als artistiek directeur. Op de avond van 13 oktober werd er een clavichordconcert gegeven door Anna Maria McElwain (Finland) en Dóra Pétery (Hongarije): "Elation on two Clavichords." Ze speelden op twee kopieën van het instrument van J.H. Silbermann uit 1775. Het ene, in notenhout was gebouwd door Sander Ruys, het andere, in kersenhout, onder Sanders leiding, door Henk Glas. Plaat van het concert was de "Blauwe Kamer," waar de instrumenten pal voor de 18e eeuwse behangsels van Egbert van Drielst stonden. Het concert begon met het Duetto in Es van Johann Gottlieb Müthel. De "vragen en antwoorden" in de muziek kwamen prachtig uit. In Clementi's Sonate in Bes klonken de instrumenten prachtig: een heldere uitvoering. Na de pauze was het concert aan de muziek van Mozart gewijd. Eerst het Andante met variaties in G, op Sanders instrument, dan, weer op beide instrumenten, de Sonate voor twee klavierren in D. Een heldere, precieze en virtuoze interpretatie.
De volgende ochtend gaven beide speelsters samen een masterclass aan drie studenten. De eerste twee studentes, van het Moskouse Conservatorium, hadden nooit eerder een clavichord bespeeld al konden ze goed overweg met een clavecimbel of piano. Na een uur hoog zitten, rechtop maar ontspannen, laat het gewicht van de armen het werk doen, raak de toetsen vooraan, enz. brachten ze met gemak een mooi geluid voort. De derde student, van het Amsterdamse Conservatorium, wist zijn weg al op het clavichord. Met hem werd de interpretatie van een Haydn sonate besproken: met opmerkelijk resultaat van expressief spel. Een steeds wisselende groep belangstellenden woonde deze demonstraties bij.

Reis naar Bologna
Een verslag van de excursie naar Bologna volgt in de 56e Nieuwsbrief

Toekomstige clavichordactiviteiten
Sally Fortino uit Bazel (eerder in de VS en als conservator werkzaam in Bad Krozingen) is bereid voor ons op te treden Een concert door haar in november in Geelvinck schikt niet vanwege het fortepiano-festival daar half oktober. Dus zal haar concert plaatsvinden in het voorjaar. Over de datum wordt nog overlegd, maar de bedoeling is, dat de locatie het statige Akerendam in Beverwijk zal zijn.
De jaarlijkse Ledendag in 2016 is afgesproken op 13 februari, als gewoonlijk in de Pieterskerk in Utrecht. Het formele gedeelte begint om 11.00 uur. Voordracht, lunch. Het middag-concert zal gegeven worden door Dalyn Cook, die in augustus 2014 de eerste prijs heeft gewonnen in de International Clavichord Competition van het Nordic Historical Keyboard Festival in Kuopio in Finland.

Verdere mededelingen
Het is alweer enige tijd geleden, dat er een ledenlijst rondgestuurd is. Dat zou bij de volgende Nieuwsbrief weer eens mogen gebeuren. Als leden er bezwaar tegen hebben dat hun gegevens op die lijst meegestuurd worden, wordt hun verzocht dat voor de sluiting voor de volgende Nieuwsbrief te laten weten.

Muziekbijlage
Als steeds is de muziekbijlage verzorgd door Kees Rosenhart. De componist Buxtehude en zijn Aria Rofilis (naar een thema van Lully) behoeven geen nadere aanbeveling.

Sluitingsdatum kopij volgende Nieuwsbrief
Speciaal voor het aanmelden van clavichordactiviteiten in de periode januari - mei 2016: de volgende Nieuwsbrief en/of Clavichord International-rubriek "From the Societies" vertellen die rond na een berichtje aan de secretaris, vóór eind april.

Met vriendelijke groeten,
Tom Brockmeier (tom.brockmeier@gmail.com)

 

Nieuwsbrief nr. 54, april 2015

Het Nederlands Clavichord Genootschap
sinds 19 september 1987

Allereerst een hartelijk welkom aan onze nieuwe leden Zsombor Tóth-Vajna (Boedapest), Machiko Suto, Tae-Young Kim (beiden te Amsterdam) en Joris van Son (Rotterdam).

Terugblik op de Jaarbijeenkomst in de Pieterskerk te Utrecht van zaterdag 14 februari 2015
De Algemene Ledenvergadering in de Kapittelzaal van de Pieterskerk, als gebruikelijk. Een belangrijk besluit betreft de verhoging van de abonnements- en lidmaatschapsprijs. De contributie wordt verhoogd naar €35 (€25 voor studenten). Dit ten gevolge van de enorme stijging van de portoprijzen en de opzeggingen van groepsabonnementen door verschillende buitenlandse zustergenootschappen.
De termijn van de voorzitter was afgelopen. Na 12 jaar voorzitterschap stelde hij zich niet herkiesbaar. Hij blijft actief lid en hij zal de wisseling in het bestuur begeleiden. Er zijn geen andere kandidaten naar voren gekomen. Sander Ruys en Henk Florie hebben zich wel bereid verklaard tot het bestuur toe te treden. Zij stellen zich voor. Sander heeft gestudeerd aan de conservatoria van Amsterdam en Tilburg, is geïnteresseerd geraakt in oude instrumenten, heeft een fortepiano en een clavichord gebouwd en is dat laatste blijven doen. Henk Florie studeerde aan de conservatoria van Maastricht en Amsterdam, heeft les gegeven, is toen toch medicijnen gaan studeren, bedrijfsarts, en daarna basisarts bij de jeugdpsychiatrie geworden. Hij bezit een clavecimbel, een Graf fortepiano uit 1838 en een reisclavichordje. Beide bestuursleden worden bij acclamatie aangesteld. Barend Kraal zal aanwezig zijn bij de eerstvolgende bestuursvergadering; daar zullen zijn taken verdeeld worden. Hij heeft een opsomming gemaakt van de verschillende bestuurstaken over het jaar; dat is daarbij behulpzaam. Gerard van de Meerakker looft vervolgens Barends gevoel voor organisatie, zijn overzicht, duidelijkheid, genuanceerdheid, goede omgang met mensen en spreekt vervolgens de dankbaarheid daarvoor uit van het bestuur. Tom Brockmeier overhandigt hem als geschenk de catalogus van de tentoonstelling Late Rembrandt, in het Rijksmuseum; Jan Soullié heeft een prachtige bos bloemen. Barend is sprakeloos, maar verklaart wel zijn taak met veel plezier vervuld te hebben.
In de vergadering van het bestuur op 19 maart in Dongjum is overigens de verdeling van de bestuurstaken besproken. De secretaris betoogde daar, dat de taken zoals die in een schema door de afgetreden voorzitter beschreven waren, eigenlijk niet steeds aan een vast persoon verbonden waren. Afhankelijk van omstandigheden deed nu eens de een, wat een andere keer een ander uitvoerde. De secretaris heeft daar het schrijven van de Nieuwsbrief op zich genomen; Henk Florie was bereid om voorzitter te worden

Aansluitend aan de vergadering gaf Sander Ruys een clavichord presentatie over het Oehme clavichord in Schlosz Pillnitz bij Dresden. Dit was op de dag af 70 jaar na het bombardement van Dresden, waarbij het instrument ook beschadigd raakte. Schlosz Pillnitz is zo'n 10 km. van Dresden. Eerder had Sander de Oehme uit 1763 van het Gemeentemuseum opgemeten en nagebouwd. Dit clavichord is van 1778.
De rechter zijkant van de kast is beschadigd, de toetsen ontbreken, net als de klep en de snaren, een rozet is gedeeltelijk over, het tweede ontbreekt. Het etiket in het instrument geeft de datum van voltooiing van de bouw: 15 mei 1778. De sleuven in de achterwand zijn op gelijke afstand van elkaar: een ongebonden instrument. De omvang is als het Haagse instrument. Mooie zwaluwstaarten, opdikplaatjes op de klavierwangen, vier galmgaten in de grenen dam. De frontwand is uit een stuk, de klep is er uit gespaard. Het profiel op de bovenrand van de kast is als in Den Haag niet erop gelijmd. De kast blijkt van esdoorn, is rood gebeitst en daarna met was of lak afgewerkt.
De kam is een Saksische wandelstok, met een extra bocht aan de onderkant naar rechts, zodat wat meer zangbodem klinkt. Dit anders dan Den Haag. Een andere bijzonderheid is de druklijst langs de stempennen. Karteltjes in de kam tonen, dat de bassnaren omwonden waren.
De sleuvenlijst gaat niet tot aan het vilt en de vorm van de sleuven is subtiel. De aanhangpennen staan in een gootje. De zangbodem blijkt erg dun te zijn, maar 2 mm. Het stemblok gaat niet tot de bodem; het staat op klosjes.
In het museum in Mark Neukirchen zijn twee clavichorden met overeenkomsten met dit instrument: kambochtje, twee soortgelijke rozetten.
Kortom: interessante verschillen met het eerdere instrument van Oehme, en interessante overeenkomsten met andere..

Het jaarlijkse clavichordconcert in de Kapittelzaal van de Pieterskerk werd ditmaal verzorgd door Zsombor Tóth-Vajna en Machiko Suto. Beide spelers zijn hun opleiding begonnen in eigen land, Hongarije en Japan, en vervolgen nu hun opleiding in Amsterdam bij Menno van Delft.
Ze bespelen het clavichord van Gerard van de Meerakker, dat hij heeft gebouwd naar een instrument van CG Hubert (1772). Dit is een vijfoctaafs vrij clavichord.
Zsombor begon met twee grote bekenden binnen het clavichordrepertoire en de belangrijkste leermeesters van J.S. Bach: Böhm en Buxtehude. Daarna durft hij het aan sterk af te wijken van dit genre met werk van zijn landgenoot Bartók. Rode draad binnen deze combinatie is dat alle werken zijn gebaseerd op liederen.
Van Böhm speelt hij het koraal "Wer nur den lieben Gott lässt walten" met zeven variaties. In de variaties horen we de melodie terug met veel versieringen, een dialoog tussen linker en rechterhand en in de laatste variatie afwisselend langzame en hele snelle frasen.
In de allemande van de koraalsuite van Buxtehude laat Zsombor eerst met de rechterhand, daarna met de linkerhand het koraal horen terwijl de andere hand een prachtige tegenmelodie speelt.
In de vijf stukjes van Bartók zijn duidelijk kinderliedjes te herkennen. Zsombor zegt dat de liefde een rol speelt in deze liedjes, waarmee hij een knipoog geeft naar Valentijsdag. Het blijkt geen slechte keuze voor het clavichord. Dit horen we vooral in het vijfde stukje waar robuuste en zachte onderdelen elkaar afwisselen .
Machiko speelt preludium, fuga en allegro in Es van JS Bach. In de fuga laat ze het clavichord zingen. Met de baslijnen in het allegro komt een sterke kant van dit clavichord naar voren.
Het is al een oude wens van Machiko de klaviersonate in c van Haydn op clavichord te spelen. Het aanwezige publiek is getuige dat haar hart bij deze muziek ligt. In de finale worden veel sprenkelende hoge noten gespeeld en het klavier wordt in zijn volle omvang tot en met de hoge f benut.
Machiko en Zsombor spelen samen duetto in F van JC Bach voor vier handen, een zware beproeving die het clavichord van Gerard glansrijk doorstaat.
Na een daverend applaus kan een toegift op clavichord het beste ook met vier handen worden uitgevoerd. "Es toben Sturm und Gewitter" van Türk blijkt hiervoor heel geschikt.


NCG-samenspeeldag voor en door leden in Ravenswaaij, zaterdag 9 mei 2015
Een ideale plaats en dag om nieuwe clavichordvrienden te ontmoeten en oude te begroeten is onze jaarlijkse samenspeeldag in het 17e-eeuwse kerkje van Ravenswaaij, gelegen aan de schilderachtige Lekdijk tegenover Wijk bij Duurstede. Om 11.00 uur staan koffie en thee er klaar en kan ieder zijn clavichord een plek geven. Ook wie geen eigen instrument kan meebrengen, mag spelen. We hopen weer op veel muziekaanbod, zowel voor als na de lunch (zelf lunchpakket meenemen, voor koffie en thee wordt gezorgd). Ook toehoorders en introducés zijn welkom. De kosten zijn € 10 p.p. We nodigen ieder van harte uit om met het voorbereiden van een individuele of gezamenlijke muziekactiviteit (ook met zang of melodie-instrument) te beginnen.
Koen Vermeij zal het reisclavichord dat hij gemaakt heeft voor Nelly van Ree naar een verloren gegaan instrument van Hubert schenken aan het Genootschap. Twaalf jaar geleden is iets dergelijks gebeurd met een Sassmann die nu bij het Utrechts Conservatorium in bruikleen is. Koen zal het instrument overdragen op de Samenspeeldag in Ravenswaaij, met een voordracht erbij. Het is de bedoeling, dat het instrument telkens voor 1 jaar in bruikleen zal zijn bij een student. Sander Ruys zal het instrument eerst opknappen; als het niet in gebruik is, kan het bij hem staan.
Na de voordracht van Koen Vermeij beginnen we met een muzikaal rondje waarbij elk het meegebrachte clavichord introduceert en laat klinken. Na de lunch is er tijd waarin ieder de aanwezige instrumenten wat voor zichzelf kan uitproberen. Het gebruikelijke concertje van ter plekke aangeboden, voorbereide bijdragen vormt dan de afsluiting van de middag die rond 16 uur eindigt.
Wie graag van station Culemborg opgehaald zou willen worden, kan dit bij aanmelding aanvragen.
Aanmeldingen graag vóór 2 mei bij Gerard van de Meerakker, Sasseltberg 9, 5242 GN Rosmalen, tel. 073-5216846, info@clavichordgenootschap.nl

Toekomstige clavichordactiviteiten
Leerlingen van Siebe Henstra zullen 14 april optreden in het Conservatorium van Utrecht, in het hoofdgebouw zaal H 2.01, Mariaplaats 28: 19 - 20u 30.
Op de zelfde dinsdag 14 april om 20.00u geeft onze nieuwe voorzitter in de Hasseltse Kapel te Tilburg op clavecimbel een concert met Ellen Opten (Traverso), Maartje Vonk (Viola da Gamba). Ze spelen werken die ooit geklonken hebben aan de Hoven van Frederik de Grote, stadhouder Prins Willem IV en zijn echtgenote Anna van Hannover, en van Lodewijk XIV, le Roi Soleil.
Van 7 tot 21 oktober vindt er een Fortepiano Festival plaats in het Geelvinck Museum in Amsterdam, met Michael Tsalka als artistiek directeur. De tafelpiano's en fortepiano's in de collectie van het museum zullen er bespeeld worden. Te verwachten is ook een concert op twee clavichorden. Verdere gegevens:
www.geelvinck.nl/muziek/concertagenda/.
Sally Fortino uit Bazel (eerder in de VS en als conservator werkzaam in Bad Krozingen) is bereid voor ons op te treden Een concert door haar in november in Geelvinck schikt niet vanwege het fortepiano-festival daar half oktober. Dus zal haar concert plaatsvinden in het voorjaar (er wordt over overlegd).

Verdere mededelingen
Het is alweer enige tijd geleden, dat er een ledenlijst rondgestuurd is. Dat zou bij de volgende Nieuwsbrief weer eens mogen gebeuren. Als leden er bezwaar tegen hebben dat hun gegevens op die lijst meegestuurd worden, wordt hun verzocht dat voor de sluiting voor de volgende Nieuwsbrief te laten weten.

En een ingekomen mededeling die onze leden zou kunnen interesseren:
From: Johann-Gottfried Schmidt <jgs@cembalobau.de>
Date: 2015-02-16 14:17 GMT+01:00

Liebe Interessenten der Clavichordbaukurse,
Im Clavichordbaukurs können Sie inzwischen unter 4 verschiedenen Modifikationen wählen: dem Basismodell nach dem Original mit kurzer Baßoktave C/A-c³, mit gebrochener Baßoctave C/F-c³, gebunden-chromatischem Umfang C-d³ (2chörig), ungebunden- chromatisch C-f³ (aber nur 1-chörig!) wählen. Auch zwischen den Kursterminen können Sie wählen: 19.-25.07.2015 und 09.-15.08.2015 .
Der Termin liegt in der Zeit vom 23.-29.08.2015. Wenn Sie sich in den nächsten Wochen entscheiden, sichern Sie sich die besten Plätze und vermutlich auch die günstigsten Preise für Unterkünfte.
Ich freue mich auf Ihre Anmeldung!
Herzlich, J-G Schmidt
Historische Tasteninstrumente Schmidt, Orgel&Cembalo~Neubau&Restaurierung
Stimmung&Verleih~Handwerksmeister&Restaurator i.H;Rechnungsanschrift: KleinSchwaßerWeg 23 / D-18198 Kritzmow; Postadresse: Tannenweg 22 / D-18059 Rostock; 038207 910225 / +49(0)160 7728928 / jgs@cembalobau.de

Muziekbijlage
Van Kees Rosenhart: de Corriente Italiana, van Juan Baptista Cabanilles. Deze Spaanse organist en componist leefde van 1644 tot 1712, was verbonden aan de kathedraal van Valencia. Hij schreef talloze tientos, gallardas en passacaglias, alsook koorwerken.

Sluitingsdatum kopij volgende Nieuwsbrief
Speciaal voor het aanmelden van clavichordactiviteiten in de periode september-december 2015: de volgende Nieuwsbrief en/of Clavichord International-rubriek "From the Societies" vertellen die rond na een berichtje aan de secretaris, vóór 1 augustus a.s.

Met vriendelijke groeten,
Tom Brockmeier (tom.brockmeier@gmail.com)


Nieuwsbrief nr. 53, januari 2015

Het Nederlands Clavichord Genootschap
sinds 19 september 1987

Met deze eerste Nieuwsbrief van 2015 willen we u graag een mooi en muzikaal nieuw jaar toewensen!
Een goede gelegenheid om elkaar daarbij te ontmoeten is alvast de aanstaande ledendag van 14 februari.
Een hartelijk welkom is gericht aan ons nieuwe lid Geert de Witte uit Sint Philipsland.


Jaarbijeenkomst zaterdag 14 februari 2015, Kapittelzaal Pieterskerk, Pieterskerkhof 5, Utrecht
U wordt van harte uitgenodigd voor onze jaarlijkse ledendag, er is een veelzijdig en boeiend programma. Vanaf 10.30 uur staan koffie en thee klaar, we starten om 11.00 uur met een korte vergadering.

De agenda van deze Algemene Ledenvergadering luidt als volgt:
1. Opening en Agenda
2. Notulen van de Algemene Ledenvergadering van 15 februari 2014 (concept bijgesloten)
3. Speciale mededeling: schenking Hubert reisclavichord door Koen Vermeij
4. Jaarverslag van het bestuur
5. Financieel jaarverslag NCG en CI (rekening en balans 2014, begroting 2015, contributieverhoging 2016)
6. Bevindingen van de Kascommissie
7. Verkiezing nieuwe bestuursleden
8. Toekomstige activiteiten
9. Rondvraag en sluiting

Bij punt 3: Uit de nalatenschap van Nelly van Ree - Bernard heeft Koen Vermeij het reisclavichord ontvangen dat hij in 1987 voor haar bouwde naar dat van Christian Gottlob Hubert uit 1776. Hij schenkt dit nu aan het NCG. Het idee is om het roulerend in bruikleen te geven aan een conservatoriumstudent clavichord, die nog geen eigen instrument bezit.

Bij punt 7: Volgens de statuten worden bestuursleden benoemd voor een periode van drie jaar. Het rooster van aftreden is als volgt: Barend Kraal (sinds 22-03-2003) aftreding februari 2015; Jan Soullié (sinds 15-05-2004) en Gerard van de Meerakker (sinds 10-02-2007) aftreding februari 2016; Tom Brockmeier (sinds 09-02-2008) aftreding februari 2017. Barend Kraal biedt zich na 12 jaar nu niet opnieuw voor herverkiezing aan. Sander Ruys en Henk Florie zijn bereid om zich als nieuwe bestuursleden verkiesbaar te stellen. Het bestuur stelt voor om het aantal bestuursleden tot vijf uit te breiden en beiden te benoemen. Eventuele tegenkandidaten wordt verzocht om zich schriftelijk bij de secretaris te melden vóór 7 februari a.s.

Aansluitend aan de vergadering, rond twaalf uur, zal Sander Ruys een diapresentatie geven over zijn onderzoek aan een clavichord van Adam Gottfried Oehme (Freiberg, 1776) in Schloss Pillnitz bij Dresden. Hij zal het vergelijken met het andere nog bestaande clavichord van Oehme (ca. 1760) in het Haags Gemeentemuseum, onder de uitdagende titel "Een interessant wrak in Duitsland nader bekeken".

De lunchpauze is van 12.30 - 14.00 uur, er is gelegenheid om aan grote tafels gezellig met elkaar een broodje of wat anders te eten in een nabijgelegen café-restaurant.

Na terugkeer van de lunch is er om 14.15 uur een clavichordconcert van Machiko Suto (Japan) en Zsombor Tóth-Vajna (Hongarije). Na de conservatoriumopleiding in hun geboortelanden specialiseren zij zich nu verder op historische toetsinstrumenten aan het Conservatorium van Amsterdam, waaronder clavichord bij Menno van Delft. Zij brengen een gevarieerd programma met solowerken van Böhm, Buxtehude, J.S. Bach, Haydn en Bartók, afgerond met een sprankelend vierhandig werk van J.C. Bach. Zij bespelen een vrij clavichord met omvang FF-f3, door Gerard van de Meerakker gebouwd naar dat van C.G. Hubert uit 1772.
Het concert is kosteloos toegankelijk voor leden, terwijl ook andere belangstellenden van harte welkom zijn (toegang € 15, CJP/studenten € 10, thee/koffie na afloop inbegrepen).

Terugblik op de 'Dag van het clavichord en de tafelpiano' in Geelvinck, dinsdag 14 oktober 2014
Dit najaar was er tijdens het Fortepiano Festival in het Geelvinck Hinlopen Huis aan de Amsterdamse Herengracht in samenwerking met het NCG speciale aandacht voor het clavichord, in combinatie met de tafelpiano. In de prachtige 18e-eeuwse Blauwe Kamer stond op 14 oktober een clavichord naar dat van J.H. Silbermann (1775), gebouwd door Sander Ruys en welwillend beschikbaar gesteld door NCG-lid Patrick Allen. Na diverse masterclasses op clavichord en tafelpiano was daar om 17.00 uur een clavichordconcert door Dalyn Cook (USA), winnares van de First International Clavichord Competition in Kuopio (Finland), afgelopen augustus. Zij speelde werken van J.S. Bach en zonen.
Als eerste klonk er van Johann Sebastian de Prelude en Fuga in cis uit het Wohltemperierte Klavier (BWV 849), rustig voortschrijdend gespeeld. Heel anders van sfeer was daarop van Wilhelm Friedemann de Fantasia in a (F. 13): grillige invallen van snelle noten afgewisseld met momenten van bezinning, en een enerverend slot. De Sonate in G (Op. 17 no. 1) van zijn 25 jaar jongere broer Johann Christian was een toonbeeld van galante Rococo-huismuziek. Na een ongecompliceerd, vrolijk Allegro volgde een gracieus Minuetto con variazione. In het laatste deel van haar concert vertolkte Dalyn Cook twee werken van Carl Philipp Emanuel. Eerst het Rondo in Bes (H. 267, Wq. 58/5), lichtvoetig en vrolijk, maar beheerst gespeeld, naar het eind toe steeds contrastrijker. Ten slotte de Fantasia in fis (H. 300, Wq. 67) uit 1787, gecomponeerd een jaar voor zijn dood. Een werk vol Empfindungen: een fluisterzacht melancholiek begin, daarna snelle grillige interrupties en grote wisselingen in dynamiek, Weltschmerz, en een aangrijpend slot. Als prijswinnares was zij ook uitgenodigd voor een vergelijkbaar concert op zondag 16 november in het Honig Breethuis te Zaandijk.
's Avonds was er in de Blauwe Kamer van Anna Maria McElwain (Finland) een concert op clavichord en tafelpiano. Ook zij begon met J.S. Bach en speelde de Sonate in d (BWV 964), diens klaviertranscriptie van het vioolconcert BWV 1003 met de delen Adagio, Fuga (Allegro), Andante, Allegro. Na het meditatieve openingsdeel kwam de polyfone structuur en het virtuoos eind van de fuga mooi tot uiting in de zangerige clavichordtonen. In het andante klonk een prachtig gespeelde donkere baslijn in dialoog met de sopraanmelodie. Ondanks de mineurtoonsoort kwam het allegro levendig en sprankelend tevoorschijn, met sierlijke snelle loopjes, echo-effecten, en een slotnoot met lang aangehouden Bebung.
Het volgende werk was de Nederlandse première van Preludes on Four Elements, in 2014 voor clavichord gecomponeerd door James Hewitt (UK). Deze legde aan het publiek uit, dat de Vier Elementen van oudsher symbool staan voor vier verschillende karakters of affecten. In Earth klonk een stabiel basthema omspeeld door versieringen in de discant. In Water was een tweestemmige, vloeiende dialoog te horen met af en toe rimpelingen en een zacht wegebbend slot. In Fire speelde zich melodisch een heftige discussie af met energieke sprongen. Ten slotte klonk er in Air een luchtig weefsel van elkaar afwisselende stemmen met trillerversieringen.
In het deel na de pauze met twee composities van Beethoven begon Anna Maria op een tafelpiano van John Broadwood & Sons (Londen, 1803) met enkelvoudig hamermechaniek en onderdempers (bijna een clavichord met hamertjes!). Zij presenteerde hierop de Pianosonate no. 8 "Pathétique" in c, Op. 13 (1798), die ze elders ook wel op clavichord uitvoert. Op zich leent het grotere volume van de tafelpianoklank zich uitstekend voor de donderende, donkere baspassages in het openingsdeel van de sonate, maar dan ligt het gevaar van mechanische bijgeluiden door een te stevige aanslag op de loer. In de sonoor-zangerige en vrolijke laatste twee delen kwam het instrument goed tot zijn recht.
Als laatste werk klonk de vierdelige Pianosonate no. 3 in C, Op. 2 no. 3 (1794-5) weer op clavichord. Na een fris en dynamisch gespeeld Allegro con brio met afsluitend vuurwerk kwam er een Adagio cantabile waarin als het ware aardse mijmeringen over hemelse taferelen in tonen met Bebung en portato gespeeld "omhoog" wegstierven. Vervolgens klonk er een puntig en geestig Scherzo allegro en ten slotte de wervelende rondedans van een Allegro assai met opzwepende cadans en een briljante dubbeltriller, een imposante afronding van een boeiend concert.

KonCon-Clavichorddag woensdag 12 november 2014
Op deze dag had Bart van Oort een bijzondere bijeenkomst georganiseerd in het Koninklijk Conservatorium in Den Haag ter voorbereiding van een keuze tot aanschaf daar van een nieuw clavichord. Van zes bouwers stonden er in totaal 9 instrumenten; ze werden 's ochtends door elf Haagse conservatoriumstudenten tot klinken gebracht in het kader van een masterclass door Menno van Delft.
Dick Verwolf had twee instrumenten ingebracht: een 17e-eeuws type naar het anonieme Duitse instrument uit het museum in Leipzig (nr. 16), en het manuaal van zijn pedaalclavichord naar Gerstenberg (Leipzig nr.23) uit 1760. Van Sander Ruys waren er drie clavichorden, gebouwd naar dat van Pisaurensis uit 1543 (Leipzig nr. 1), het anonieme 17e-eeuwse Duitse instrument uit Edinburgh en dat van J.H. Silbermann (1775) uit het museum in Neurenberg. Van hetzelfde Silbermann-model was er ook een van de bouwer Ton Amir. Verder had Joris Potvlieghe een clavichord naar Saksische instrumenten van rond 1775 ingebracht. Van Gerard Tuinman was er diens replica van de Straube (1783) van het Haagse Gemeentemuseum. Tenslotte had Menno van Delft nog een eigen clavichord meegebracht, door Geert Karman gebouwd naar dat van Friederici (1765).
De eerste helft van de middag was er een uitvoerige lezing van Bart van Oort over de dynamiek in het klavierspel van 1750 - 1830. Daarna was er ter afsluiting een studentenconcertje met werken van o.a. Sweelinck, Froberger, vader en zonen Bach, Haydn en Benda. Alle aanwezige clavichorden werden tenslotte nog eens bespeeld door Menno van Delft. De keuze van het aan te schaffen instrument is nog in beraad.


Toekomstige clavichordactiviteiten

¶ Vijfdaagse concerttournee Menno van Delft: 'Bach en zijn grote voorgangers'
Van 25 januari t/m 1 februari speelt Menno van Delft in het Seizoen Oude Muziek 2014-2015 op clavichord een programma rondom Bach en zijn grote voorgangers Froberger, Weckmann, Reincken en Kuhnau.
zo 25 jan, 15.00 - Overveen, Opstandingskerk wo 28 jan, 20.15 - Delft, Oud-Katholieke Kerk
do 29 jan, 20.15 - Westzaan, Zuidervermaning za 31 jan, 11.00 - Utrecht, Tivoli Vredenburg
zo 1 feb, 11.00 - Amsterdam, Muziekgebouw aan 't IJ
Verdere informatie is te krijgen via tel. 030 - 2329000 of op www.oudemuziek.nl.

¶ Bericht uit Engeland over de veiling van antieke clavichorden van wijlen Christopher Hogwood
Specialist musical instrument auctioneers Gardiner Houlgate have been instructed by the executors of the late Christopher Hogwood to auction his collection of historic and later keyboards. The collection comprises twenty-five instruments including eleven clavichords, three harpsichords, seven pianos, two organs, a spinet and a virginal.
The auction will take place on Thursday 12th March 2015 at Gardiner Houlgate auction rooms, 9 Leafield Way, Corsham, Wiltshire, SN13 9SW and all the instruments are illustrated on the website at www.gardinerhoulgate.co.uk. For further info please contact Jamie South (Director of Gardiner Houlgate).

¶ Voorspeelavonden van studenten clavecimbel & clavichord in Amsterdam en Utrecht, voorjaar 2015
In het Conservatorium van Amsterdam, Oosterdokskade 151, is op 30 maart om 19.30 uur in de Sweelinckzaal een optreden van studenten van Menno van Delft.
In het Utrechts Conservatorium, het rode hoofdgebouw aan de Mariaplaats 28, is op 14 april om 19.00 uur in zaal H 2.01 een optreden van studenten van Siebe Henstra met muziek van Haydn op clavichord en clavecimbel.
Beide voorspeelavonden zijn vrij toegankelijk.

¶ NCG-Samenspeeldag Ravenswaaij 2015
Onze jaarlijkse samenspeeldag in het aan de Lek gelegen zeventiende-eeuwse kerkje van Ravenswaaij is dit keer gepland op zaterdag 9 mei. Als speciaal programmaonderdeel is er de feestelijke overdracht aan het NCG van het reisclavichord geschonken door Koen Vermeij, met diens toelichting op de bouw ervan (zie pag. 1 onder Jaarbijeenkomst zaterdag 14 februari 2014, bij punt 3). Verdere informatie over deze dag volgt in de Nieuwsbrief van april 2015.


Muziekbijlage
Van Kees Rosenhart is er nu als bijlage een Suite in d van Georg Friedrich Händel. "Maar het zou ook zo maar een werk van een andere componist kunnen blijken te zijn" schrijft hij in zijn toelichting. "In oudere tijden gebeurde het met zekere regelmaat dat composities van componist A naar de handgeschreven verzamelbundels van componist B werden gekopieerd zonder naamsvermelding. Onder de verzamelde suites van Buxtehude bijvoorbeeld zijn er ook enkele van de hand van Nicolas Lebègue. Dat zou wellicht ook het geval kunnen zijn met deze suite in d moll. Afgezien van de Sarabande vind ik zelf de suite niet erg Händeliaans. Ik ken deze reeks composities echter niet uit andere bron. Wie weet er meer over?
Eventuele problemen van speeltechnische aard - bij voorbeeld in de Gigue - los je naar mijn idee het beste op door in de eerste plaats motieven te spelen. Eigenlijk moet je dat altijd doen. Goed articuleren begint met de zinnen en motieven. Speelmanieren doen er ook toe maar komen niet op de eerste plaats. Misschien is het daarnaast ook een goed idee om bij het bestuderen van lastige passages naar de toetsen en handen te kijken.
Op veel plaatsen kunnen extra versieringen worden toegevoegd. De Sarabande wint erbij wanneer de herhalingen ook worden gevarieerd. Daarbij laat men zich leiden door de onderliggende akkoorden van de basso continuo: akkoorden breken, de ligging van de akkoordtonen veranderen, tonen van het akkoord omspelen, intervallen opvullen, enzovoort".


Website
Op onze webstek www.clavichordgenootschap.nl kunnen Nederlandse bouwers, spelers, muziekuitgevers en andere clavichord-geïnteresseerden zich in de rubriek WINKEL met hun aanbiedingen presenteren. Nieuwe meldingen zijn welkom (verdere informatie bij info@clavichordgenootschap.nl).


Sluitingsdatum kopij volgende Nieuwsbrief
Speciaal voor het aanmelden van clavichordactiviteiten in de periode mei - september 2015: de volgende Nieuwsbrief en/of Clavichord International-rubriek "From the Societies" vertellen die rond na een berichtje aan tom.brockmeier@gmail.com of Van Breestraat 38, 1071 ZR Amsterdam, vóór 9 april a.s.


Met vriendelijke groeten,

Barend Kraal (voorzitter, tel. 071-5144287), Tom Brockmeier (secretaris, Van Breestraat 38, 1071 ZR Amsterdam, tel. 020-6756882), Gerard van de Meerakker (penningmeester, tel. 073-5216846), Jan Soullié (administratie C.I., tel. 070-3203226)

 

 

Nieuwsbrief nr. 52, september 2014

Het Nederlands Clavichord Genootschap
sinds 19 september 1987

Allereerst een hartelijk welkom aan onze nieuwe leden Dick van den Hul in Den Haag, Michael Tsalka in Valencia (Spanje) en Jan Kalsbeek in Zutphen.

Impressie van de NCG-samenspeeldag op zaterdag 10 mei 2014
Door het al vroeg begonnen voorjaar was er deze tweede zaterdag in mei geen bloesemende Betuwe meer, maar de jaarlijkse tocht naar het 17e-eeuwse kerkje van Ravenswaaij aan de Lekdijk tegenover Wijk bij Duurstede was er landschappelijk niet minder schilderachtig om. Over deze samenspeeldag noteerde Henk Glas het volgende.
Er zijn zes clavichorden en vijftien mensen, waaronder een paar (heel) jonge. De clavichorden worden 's morgens gepresenteerd door hun eigenaar. Na de lunch kan iedereen alle instrumenten uitproberen en wordt flink door elkaar heen gespeeld. Tot slot vindt een samengesteld slotconcert plaats, waaraan ook mensen zonder eigen clavichord deelnemen. In de loop van de dag zijn maar liefst drie zelfgecomponeerde stukken te horen. Tweemaal is de combinatie zang en clavichord te horen en eenmaal de combinatie blokfluit en clavichord. Door een klein clavichord op een grote te zetten, wordt een stuk met twee manualen uitgevoerd.
De presentatie 's morgens begint met de twee instrumenten van Henk Glas. Het oudste instrument is uit 1998 en een kopie van een anoniem instrument van het Gemeentemuseum. Het is enkelvoudig gebonden en diatonisch vrij. Het tweede instrument uit 2011 is een vrij instrument naar J.H. Silbermann. Achter elkaar worden op het eerste instrument de Aria Prima uit het Hexachordum Apollinis van Pachelbel en op het tweede instrument de eerste variatie op een aria uit de derde Suite van Händel gespeeld. Hierdoor komen beide instrumenten optimaal tot hun recht, terwijl beide onderdelen een redelijk geheel vormen.
Tom Brockmeier heeft in dezelfde periode als Henk een Silbermann instrument gebouwd, maar heeft die deze keer niet kunnen meenemen naar Ravenswaaij. Hij speelt op Henks 'Silbermann' het thema en een aantal variaties van de Aria Prima van Johann Jacob de Neufville (Neurenberg 1684 - 1712). Deze was een leerling van Pachelbel; hij heeft zijn bundel aria's met variaties en een ciaconna in 1708 in Venetië laten drukken en lijkt ook nog een suite geschreven te hebben.
Herman Lammers heeft een zelfgebouwd clavichord uit 1979 naar een anoniem Duits instrument uit de 17e eeuw. Het is dubbel gebonden en in middentoonstemming. Hij laat één van de oudste melodieën aller tijden horen, gevolgd door zeventien zelfgeschreven variaties. Herman speelt staande en heeft een karakteristieke manier om zijn instrument op de juiste hoogte te brengen.
Gerard van de Meerakker heeft zijn tweede zelfgebouwde clavichord meegebracht, een vrij clavichord naar Hubert (1772). Hij speelt van de - volgens Gerard - grootste componist, C.P.E. Bach, delen uit een sonate voor orgel. En dat, terwijl juist deze Bach zoveel voor het clavichord heeft geschreven. Het blijkt geen gekke keus. De expressiviteit van het instrument komt goed tot zijn recht.
Kees Corbijn heeft een mooi beschilderd instrument naar Friederici, gebouwd door Geert Karman. Het is dubbelkorig, en in het onderste octaaf driekorig met extra 4-voetsnaren. Hij speelt een fuga in C van Buxtehude.
Barend Kraal heeft zijn kleine drievoudig gebonden clavichord mee, in de jaren '70 gebouwd door Koen Vermeij van een Zuckermann bouwpakket. Het origineel is een 300 jaar oud anoniem instrument in Stockholm. Barend heeft het voorzien van een dempingslijst, een F# en G# in het kort octaaf en getwijnde bassnaren. Hij speelt Corrente in g van Storace. Dit stuk zat als bijlage bij de laatste Nieuwsbrief. Van Rameau speelt hij de Rondeau 'Les Tendres Plaintes' uit diens Suite in d.
Na de lunch mag iedereen alle clavichorden zelf uitproberen. Vervolgens wordt het middagconcert geopend door de 11-jarige Harm Corbijn met 'Dansende muggen' op het clavichord van zijn vader.
Toine Moerbeek speelt een eigen compositie op de Silbermann. Hij en Ellie Dautzenberg zingen daarbij. De tekst is een gedicht van de Oostenrijker Joseph von Eigendorff.
Gerard van de Meerakker speelt een zelfgecomponeerde sonate op zijn Hubert. Hij heeft zich laten inspireren door de Weense klassieken. Na het zelf bouwen en componeren vind Gerard het zelf spelen geen eenvoudige opgave. De wereldpremière wordt goed door het publiek in Ravenswaaij ontvangen.
Kees Corbijn begeleidt zijn drie kinderen als zij de psalmen 81 en 116 in een 16e-eeuwse zetting zingen. Daarna speelt hij van Couperin 'Les Barricades Mysterieuses'. De belangrijke baspartij komt heel goed tot zijn recht op zijn clavichord, omdat de toetsen in het onderste octaaf immers een derde snaar hebben die een octaaf hoger klinkt.
Jan Soullié en Barend Kraal spelen op altblokfluit en clavichord twee delen uit een Serenade van Mozart. Barend gebruikt voor de begeleiding zijn eigen instrument, omdat dit als enige op 440 Hz gestemd staat.
Henk Glas speelt op zijn Silbermann een Aria en twee Variaties uit een Suite van Fischer.
Teun Braken speelt een Toccata van Froberger op het clavichord van Gerard van de Meerakker. Daarna worden de twee instrumenten van Henk Glas op elkaar gezet en speelt Teun hierop twee 'Grounds' van Purcell. De bas wordt op het onderste instrument, dat wat zachter is, gespeeld. De melodie van de rechterhand haalt hij prachtig naar voren op het bovenste instrument.
Herman Lammers vertelt over het Tabulatuurboeck van Anthonie van Noordt, waarover in 2009 een lijvig werk van J.B. den Hertog is verschenen. Hij speelt Fantasie nummer 5 van Van Noordt.
Barend Kraal heeft voor zijn Zweedse instrument een deel uit een suite van de Zweedse barokcomponist J.H. Roman uitgezocht (Barend spreekt van de Zweedse C.P.E. Bach).
Tot slot speelt Teun Braken de Allemande uit de Tweede Franse Suite van J.S. Bach op het clavichord van Gerard van de Meerakker. Het is een mooie dag geweest!

Terugblik op het NCG-voorjaarsconcert van zondagmiddag 25 mei door Peter Sykes
Deze clavichordmatinee was op een nieuwe concertlocatie, de buitenplaats Akerendam in Beverwijk, met als gastheer onze clavichordgenoot Koeno Sluyterman van Loo. Het concert van Peter Sykes maakte deel uit van diens Europese tour waarbij hij ook in Frankrijk, Engeland en Duitsland optrad. Van Hans van Krevelen ontvingen we een verslagje.
Het huis Akerendam heeft een prachtige 18e-eeuwse tuinzaal waarvan de wanden bespannen zijn met schilderingen van de vier jaargetijden en van trofeeën waaronder ook een met muziekinstrumenten. Vroeger lag het landgoed aan het Wijkermeer, dat nadien is ingepolderd. Het wordt nu omgeven door een landschapspark met spiegelvijver en Orangerie. Door het aangename weer was daar, voorafgaand aan het concert, nog een mooi wandelingetje te maken.
Om 14.30 uur kon een select gezelschap van ruim 20 toehoorders - waaronder beide clavichordbouwers - gaan genieten van een recital van barok tot klassiek op twee clavichorden naar Christian Gottlob Hubert. Het ene clavichord, gebouwd door Koen Vermeij naar instrumenten van Hubert uit 1784 en 1787, heeft een vijfoctaafs omvang van FF - f³ en is dubbel gebonden in het gebied van fº - f³ met de toetsen voor a en d niet gebonden. Het is voornamelijk van eikenhout, aangevuld met een aantal andere houtsoorten zoals ahorn en kersenhout. Het heeft voor een clavichord een krachtig geluid. Het andere clavichord, gebouwd door Sander Ruys naar een instrument van Hubert uit 1772, is een vrij clavichord, iets groter met een omvang van FF - g³, en is voornamelijk van kersenhout gemaakt. Het klonk eveneens zangerig en wat zachter dan het eerste instrument.
Peter Sykes is een bijzonder veelzijdige klavierspeler, bekend van talrijke concerten zoals voor de American Guild of Organists, de Southeastern Historical Keyboard Society, de Organ Historical Society, het Boston Early Music Festival en het New England Bach Festival. Tal van Cd's met orgel-, clavecimbel- en clavichordmuziek zijn van hem verschenen. Hij doceert Historische Muziekuitvoering aan de Universiteit van Boston, hij is bestuurder van de Cambridge Society for Early Music en voorzitter van de Boston Clavichord Society. Zie ook <www.petersykes.com/index1.html>.
Om op reis niet met bladmuziek te hoeven sjouwen speelt Peter Sykes van een tablet dat hij draadloos met een pedaal bedient om de bladzijden om te slaan. Dat deed hij drie jaar tevoren ook al op een NCG-clavichordrecital in het Geelvinck Museum in Amsterdam. Op het instrument van Koen Vermeij speelde hij een Toccata in G van Johann Jakob Froberger, krachtig neergezet. Vervolgens een Suite in C van Dieterich Buxtehude, met de delen Allemande, Courante, Sarabande en Gigue, toegankelijk, vertellend en boeiend gespeeld. Daarna de Sonate in g, Wotq. 65/17 (uit 1746) van Carl Philipp Emanuel Bach, met veel virtuoos passagewerk in de snelle delen. Op het instrument van Sander Ruys vervolgde hij met twee Bagatellen uit Op.33, de nrs.4 en 1, van Ludwig van Beethoven. Het recital werd besloten met Andante & Variaties in f van Joseph Haydn. Deze werken werden buitengewoon expressief en niet gehaast gespeeld, waarbij men de gangbare fortepianovertolking - met een groter volume en met pedaalgebruik - geen moment miste.
Het was een mooi opgebouwd programma dat 55 minuten lang aandachtig werd beluisterd. De toehoorders konden op de manier van de Boston Clavichord Society blijk geven van hun waardering door te wapperen met het programma na afloop van een muziekstuk in plaats van applaus!

Verdere clavichordactiviteiten t.m november in Nederland, België en westelijk Duitsland
Eenum (Gr), Dorpskerk, 7 september om 16.00 uur: orgel- en clavichordconcert
Siebe Henstra laat de eerste helft van dit zondagmiddagconcert het fraaie, middentoons gestemde Schnitger-orgel uit 1704 klinken. Hij speelt daarop werken van Sweelinck, Scheidemann, Weckmann en Froberger De tweede helft bespeelt hij zijn Skowroneck clavichord uit 1967 naar dat van J.A. Hass. Op zijn programma staan werken van C.P.E. Bach, o.a. twee Sonates en het vermaarde "Abschied" Rondo.
Dordrecht, Nacht van het Clavichord tijdens het Bachfestival van 19-28 september
Zaterdag 27 september om 22.30 uur: Het Dordrechts Museum aan de Museumstraat 40 is het gastvrije huis voor de Nacht van het Clavichord. Deze Nacht begint om 22.30 uur met een wandeling langs meerdere zalen, waar spelers om beurten de luisteraars de schoonheid van het instrument en de muziek zullen laten ontdekken. Bijzonder is dat er deze nacht ook muziek zal klinken uit het Andreas Bach Buch, een door Johann Sebastians oudere broer gemaakt muziekmanuscript. Een hoogtepunt in de programmering is de monumentale Passacaglia in c, deze keer gespeeld op pedaalclavichord!
Musici zijn Menno van Delft, Pieter van Dijk, Petra Somlai en Miklos Spanyi.
Op de benedenverdieping is Art & Dining open en is kaas en goede wijn te verkrijgen.
Verdere informatie is beschikbaar op www.bachfestivaldordrecht.nl/programm/index.php of telefonisch via 088-8885399.
Concerten met traverso en clavichord in de noordelijke helft van België, 19-28 september
Het duo Frank Theuns (traverso) & Wim Winters (clavichord) geeft drie concerten met muziek van J.S. Bach, C.P.E.Bach, en G.P. Telemann. De tijden en locaties zijn als volgt.
Vrijdag 19 september, 20.00 - 22.00 uur: Sint-Andreaskerk (Zwalm), Beerlegemsebaan, Beerlegem
Zondag 21 september, 11.00 - 13.00 uur: CC Den Egger, Scherpenheuvel-Zichem
Zondag 28 september, 11.00 - 13.00 uur: Hospitaalkerk, Burchtstraat, Ninove
Verdere gegevens zijn te vinden op www.franktheuns.com.
Bad Krozingen, 2-5 oktober: Deutsche Clavichord Societät & Schweizerische Clavichord Gesellschaft
Onze Duitse en Zwitserse zusterverenigingen organiseren gezamenlijk een vijfdaags clavichordsymposium in Schloss Bad Krozingen (Duitsland) vlakbij Basel (Zwitserland). De thema's zijn (1) Carl Philipp Emanuel Bach und die Folgen en (2) Musik des 15. und 16. Jahrhunderts in der Schweiz und in Süddeutschland. Er zijn zeven concerten, drie voordrachten en een instrumentententoonstelling.
Verdere informatie is te lezen in ons tijdschrift Clavichord International Vol.18 nr.1 (May 2014) pag. 27, op www.clavichord.info en op www.clavichordgesellschaft.ch.
Amsterdam, clavichordactiviteiten tijdens het Geelvinck Fortepiano Festival van 10-25 oktober
Vanuit het Geelvinck Hinlopen Huis aan de Amsterdamse Herengracht (museumingang Keizersgracht 633) wordt voor het derde achtereenvolgende jaar een muziekfestival georganiseerd, waarbij de tafelpiano en de fortepiano centraal staan.
Dinsdag 14 oktober staat vooral in het teken van het clavichord, in samenwerking met het NCG.
Om 10.00 uur: Masterclass op clavichord door Anna Maria McElwain (Finland).
Om 17.00 uur: Clavichordconcert door Dalyn Cook (USA), winnaar van de First International Clavichord Competition in Kuopio (Finland) op 14 augustus 2014, met muziek van o.a. C.P.E. Bach, D. Scarlatti en J.A. Benda.
Om 20.15 uur: Clavichordconcert door Anna Maria McElwain. Zij speelt een programma met J.S. Bach: Sonate in d (BWV 964), James Hewitt: Preludes on the Four Elements (wereldpremière augustus 2014), Beethoven: Sonate in C (Op.2 no.3) en Sonate "Pathétique" in c (Op.13).
Het te bespelen instrument is gebouwd door Sander Ruys naar een voorbeeld van Christian Gottlob Hubert uit 1772 en heeft een omvang van ruim vijf octaven (FF - g3).
Verdere informatie over het bovenstaande is te vinden op www.geelvinck.nl/muziek/concertagenda/ of telefonisch te verkrijgen via 020-7155900 op de museumopeningstijden van 11 - 17 uur (dinsdag gesloten).
Zaandijk, 16 november: Honig Breethuisconcert
Zondag 16 november om 16.00 uur is er een tweede clavichordconcert van Dalyn Cook (USA) in het 18e-eeuwse Honig Breethuis, Lagedijk 80, 1544 BJ Zaandijk. Verdere informatie is te verkrijgen per telefoon 075-6217626 of via www.honigbreethuis.nl.

Muziekbijlage
Van Kees Rosenhart komt dit keer een werk van de Spaanse/Catalaanse componist Antonio Mestres (midden 18e eeuw), getiteld Tocata Pastoril. Hij schrijft: "Bij sommige afsluitende akkoorden in dit stuk doet de rechterhand niet mee; het is een aardig effect, maar wel even wennen. Biografische gegevens over Mestres kan ik helaas niet vinden. Het stuk werd uitgegeven door Francisco Civil in: Antonio Mestres. Doce Piezas para Clave u Organo. Union Musical Española, Madrid 1972. Nr. 21770."

Belangstellenden gezocht voor versterking bestuur
Welke enthousiaste clavichordgenoten willen een steentje bijdragen aan het organiseren van NCG-activiteiten en het meedenken over nieuwe ideeën? Ze worden van harte uitgenodigd dit aan het bestuur te laten weten. Met het oog op de lange-termijncontinuïteit van onze vereniging worden hiertoe ook jongere leden aangemoedigd!

Website en Winkel
Op onze webstek www.clavichordgenootschap.nl kunnen NCG-leden zoals bouwers, spelers, docenten, muziekuitgevers en andere clavichord-geïnteresseerden zich in de rubriek WINKEL met hun aanbiedingen presenteren. De tekst verschijnt bovendien een keer in de NCG-Nieuwsbrief. Nieuwe meldingen zijn welkom bij de webmaster op info@clavichordgenootschap.nl.
Mededeling Suzana Mendes
In Almádena (in het Algarve-gebied, Portugal) geef ik van 8-15 oktober een Internationale Clavichord Cursus (voertaal Engels, maar zo nodig ook Duits, Nederlands en Spaans). Cursuskosten € 750 / 670 p.p. (actieve deelnemers), € 500 / 420 p.p. (toehoorders) op basis van een één-/ tweepersoonskamer met eigen sanitair en volledig pension. Ook een aangepast arrangement is mogelijk. Uitgebreide informatie is te vinden op http://www.clavicordio.de/wp-content/uploads/Clavichord-Course-2014-flyer.pdf
Contact: Suzana Mendes, Balthasarstrasse 1, 50670 Köln, Tel: +49 2215699535, smendes@web.de
Mededeling Wim Winters
Een project dat ik al lang in mijn hoofd meedraag is de opzet van een youtubemuziekkanaal, gekoppeld aan een platenlabel onder de naam/noemer Authentic Sound, speciaal gewijd aan clavichordopnames. Dat laatste is op komst en het eerst sinds kort een feit!
De Youtube pagina is te bezoeken op www.youtube.com/channel/UC8vR6VP-3o_SpdnEBrpYGiQ
Er is ook een facebook pagina onder dezelfde naam Authentic Sound.
Elke paar weken zal ik er een (of meer) nieuwe opname(s) op posten, en via de website www.authenticsound.be <agenda>, is te zien wat de volgende opnames zullen zijn.
Mededeling van Jan Kalsbeek
Te koop: door mij gemaakt clavichord naar dat van Christiaan Gottfried Friederici uit 1765 (het origineel staat in het Muziekinstrumentenmuseum in Leipzig).
Maten: 172 cm. lang, 50 cm. breed en 16,5 cm. hoog inclusief deksel. Gewicht: 42,8 kg. Kast van eiken, binnenrand gefineerd met esdoorn. Omvang FF - f3, 2 x 8', besnaard in messing met open gewonden bassnaren, ongebonden en gestemd op a1 = 415 Hz.
Prijs € 9.500. Contact: info@jankalsbeek.nl,, tel: +31 (0)6 511 78 552
Bericht van de Deutsche Clavichord Societät
The DCS Jubilee Edition (presented in in Leipzig, October last year) contains 72 pages of sheet music for clavichord from three centuries, selected by Paul Simmonds and Sally Fortino. It is now widely available and can be ordered through lulu.com as a so-called "print-on-demand book". The price is € 25. The link is
www.lulu.com/shop/deutsche-clavichord-societ%C3%A4t-ev-and-sally-fortino-and-paul-simmonds/dcs-jubil%C3%A4ums-edition/paperback/product-21576014.html
but it is certainly easier to simply open www.lulu.com (select your local <shop> so that the appropriate currency is displayed) and enter <DCS edition> in the search field on top of the page. This instantly shows the one and only DCS Jubilee Edition ... Table of contents, sample pages etc. will then become available.

Sluitingsdatum kopij volgende Nieuwsbrief
Speciaal voor het aanmelden van clavichordactiviteiten in de periode januari - mei 2015: de volgende Nieuwsbrief vertelt ze rond na een berichtje aan barend.kraal@online.nl, of Witte Singel 40, 2311 BJ Leiden, vóór 1 december a.s.

Met vriendelijke groeten,

Barend Kraal (voorzitter, tel. 071-5144287), Tom Brockmeier (secretaris, Van Breestraat 38, 1071 ZR Amsterdam, tel. 020-6756882), Gerard van de Meerakker (penningmeester en webmaster, tel. 073-5216846), Jan Soullié (administratie Clavichord International, tel. 070-3203226)

Nieuwsbrief nr. 51, april 2014

Het Nederlands Clavichord Genootschap
sinds 19 september 1987

Allereerst een hartelijk welkom aan onze nieuwe leden Wim Winters in Hechtel-Eksel (België) en Toine Moerbeek in Amsterdam!

Terugblik op de Jaarbijeenkomst in de Pieterskerk te Utrecht van zaterdag 15 februari 2014
De Algemene Ledenvergadering in de Kapittelzaal van de Pieterskerk begint 's ochtends na welkomst-koffie en thee om 11 uur. De eerder rondgestuurde notulen van de ALV van 9 februari 2013 worden ongewijzigd goedgekeurd en de secretaris presenteert het jaarverslag van het bestuur. Er was een verheugende belangstelling voor de diverse activiteiten en het aantal leden blijft schommelen tussen de 120 - 125 personen. De financiële jaarverslagen van de penningmeester en van de administrateur CI worden op voorstel van de kascommissie (Henk Glas en Hans van Krevelen) door de vergadering goedgekeurd. Het afgelopen verenigingsjaar is voor het NCG gunstig verlopen met een klein batig saldo, zodat een contributieverhoging nog niet nodig is. De kascommissieleden verklaren zich desgevraagd beschikbaar voor een volgende termijn en worden door de vergadering na dankzegging herbenoemd. Tom Brockmeier heeft er als secretaris zijn driejarige bestuurstermijn op zitten, maar stelt zich herkiesbaar. Hij wordt bij acclamatie herkozen.
Na de aankondiging van een aantal nieuwe clavichordactiviteiten ontspint zich een discussie over wat er verder aantrekkelijk zou zijn om te organiseren en over nieuwe concertlocaties (suggesties welkom).
De volgende jaarvergadering zal in de Kapittelzaal plaatsvinden op zaterdag 14 februari 2015.

Aansluitend aan de vergadering gaf Jos van der Giessen een presentatie over het laat-middeleeuwse clavichord. Hierbij een korte verslaggeving van Rob van Haarlem.
Jos liet ons bij zijn uitleg muzikale illustraties horen op het instrument dat door Andreas Hermert in 2013 voor hem gebouwd is naar de 15e-eeuwse beschrijving in het Erlanger Traktat. Gestemd op a1 = 932 Hz (het is dus een octaaf-instrument) werd de heldere klank van het instrument ingebed in het klokgebeier van de Dom, wat geheel niet storend voor mij werkte. Een fantastische, haast kosmische ervaring voor wie dat wilde en kon horen.
In de bibliotheek van de Erlanger universiteit zijn twee teksten bewaard die aanwijzingen bevatten over de verhouding van de maten van het instrument, de verhouding van de tonen en de stemming. Onvoldoende om een instrument te bouwen; de bouwer ging te rade bij het 15e-eeuwse manuscript van Arnaut van Zwolle. Het resulterende instrument heeft een omvang van 2½ octaaf (B - f2) met negen paar ijzeren snaren die even lang en even dik zijn, het is dus dubbelkorig en 3- tot 4-voudig gebonden. De binding verschilt per octaaf maar de secunde en de bijbehorende boventoets, de kleine tertsen, zijn altijd vrij. De zangbodem loopt onder alle toetsen door over de gehele instrumentbodem. Het toetsenbord ziet er symmetrisch uit met de d1 in het midden. De rozet is drielagig en zeer fijn van structuur, zodat het geen verbazing wekt dat Andreas Hermerts naam in het Guiness Book of Records is opgenomen als bouwer van de kleinste nog bespeelbare instrumenten.
De stemming is Pythagoreïsch waarbij alle kwinten rein zijn op één na: deze wolfskwint ligt tussen b en fis. De tertsen van fis, cis, gis en dis zijn zuiver. En onvermijdelijk ontspint zich een spannende discussie over stemmingen: middeleeuws of middentoon, over gebruik en onbruik ervan bij de verschillende typen muziek.
Maar uiteindelijk gaat het erom hoe het klinkt. Wat dat betreft is Jos een overtuigende ambassadeur van zowel het instrument als de muziek. Een fijnzinnig spel, swingend waar passend; een pleidooi niet alleen voor muziek uit de Faenza Codex en het Buxheimer Orgelboek, maar ook voor vocale muziek van De Machaut en Landini.

Na terugkeer van de lunch was er een clavichordconcert van Susan Alexander-Max. Na haar conservatoriumopleiding in New York ging zij in Londen wonen en kreeg grote bekendheid door haar recitals in Europa en Amerika op fortepiano en clavichord. Zij is lang pianodocent geweest aan de Guildhall School of Music & Drama en heeft een leermethode klassieke muziek ontwikkeld voor middelbare scholen. Zij bespeelde het clavichord dat in 2007 gebouwd werd door Gerard van de Meerakker, naar een instrument van Christian Gottlob Hubert (Ansbach 1772). Het heeft een omvang van FF - f3 en is niet gebonden. Toine Moerbeek schreef hierover de volgende impressie.
In de loop van het concert wist de bespeelster dit instrument vooral in de laagte op te voeren tot het volume van een theorbe, even rijk van klank en expressief. Op het programma stonden de Aria Variata alla Maniera Italiana (BW V 989) uit 1714 van Johann Sebastian Bach, de Württembergse sonate nr. 1 in a (Wq 49) uit 1742 van Carl Philipp Emanuel Bach, de Klaviersonate in As (Hob XVI:43) uit 1773 van Joseph Haydn en de Engelse suite nr.3 (BWV 808) uit 1715 van opnieuw J.S. Bach.
In haar inleiding zei Susan een grote voorliefde voor J.S. Bach te hebben. Ze vindt zijn muziek van een grote diepte en compleet. De zoon, Carl Philipp Emanuel karakteriseerde zij als de brug van de vader, J.S., naar Haydn, maar ook van Haydn naar de romantiek.
De variaties van J.S. Bach gaan in de richting van de sonatevorm. Susan zei dat de balans tussen emoties en motoriek bij J.S. zo opmerkelijk is; ze beweerde - in verband met de scheiding die doorgaans gemaakt wordt tussen hart en verstand - dat ratio net zo goed gevoel is. Susans betoog hoorde ik in haar manier van spelen en herinnerde mij hierom aan Gustav Leonhardt. Bachs variaties werden bij haar helder en gepassioneerd. Zij zette meteen mooie, lange lijnen neer, vanaf de eerste muzikale zin in de eerste variatie; veel versieringen in de linker- en in de rechterhand; ze liet de Bebung golven op de melodie; akkoorden waren bij haar arpeggio's. Haar spel was gericht op het karakteristieke van elke variatie. Zo begon ze de eerste uiterst langzaam en vervolgde de tweede vrolijk huppelend, de derde deed ze meer in looppas, vivace, en zo verder, maar altijd consequent in grote lijnen gedacht. Opmerkelijk vond ik de conversatie tussen linker- en rechterhand, wisselend van tempo, de grote vrijheid die ze hierbij nam. De vierde variatie bijvoorbeeld was expressief en luid, een wandeling met veel rubato. Het andante van de vijfde variatie klonk nadenkend, soms dansant, soms nadrukkelijk haperend staccato: hink-stapsprongetjes. Twee variaties werden bij haar humoristisch, ook een beetje brompotterig of belerend driftig, vol tegenspraken met veel parallelloopjes, virtuoos à la Buxtehude. Onmiddellijk daarop werd het verend spel mijmerend, droefgeestig, met grote waardigheid, veel versieringen. Zoals Susan J.S. Bach speelde, is het niet teveel gezegd dat deze muziek "compleet" is.
"I am afraid I'll wake you up now", leidde Susan het toen volgende werk van Carl Philipp Emanuel Bach veelbetekenend in (richting luisteraar met ogen dicht). Er werd nu een heel andere sfeer gecreëerd dan in het werk van diens vader: korzelig, ingekort; de versieringen in zijn werk hebben een zelfstandige rol, het zijn niet direct versieringen, ze doen harmonieën ontstaan. Het instrument leek hierbij vaak een rammelaar. Alleen in de langzame sprongen van het andante hoorde je dat C.Ph.E. de zoon van J.S. is. Maar het daarop volgende allegro assai was én springerig, én kabbelend én (soms) drammerig op een manier die - anders dan bij zijn vader - niet speciaal gelaagd is maar wel zonder meer expressief, of expressionistisch zelfs, zoals Susan buitelend, swingend en ritmisch de accenten aanbracht, voortvarend, alsof ze vooruit gedreven werd door het ritme van een wilde dans. Hierna moest er op verzoek van Susan een snaar worden bijgestemd door Sander Ruys, die dit snel en vaardig deed.
De sonate van Haydn werd vrolijk huppelend ingezet, af en toe werd er gecorrigeerd; de spiegellijnen en parallelfiguren, de elegante krullen, veerkrachtig en luid, waren verdeeld over de linker- en de rechterhand. Deze muziek is - in tegenstelling tot die van J.S. Bach - niet geheimzinnig. Zoals Susan Haydn speelde deed het clavichord denken aan een piano. Het omslaan van het blad was hier ineens een probleem - bij de andere twee componisten nam ze er de tijd voor. Vooral bij Haydn viel mij op hoe introvert zij speelde, helemaal zoals ze sprak, mompelde in gedachten, benieuwd naar de zinnen die ze zou gaan formuleren, steeds geestig en treffend. Haar publiek mocht zich met haar mee verbazen over wat ze tot stand zou gaan brengen. Haar spel leek experimenteel, nadenkend en onderzoekend, alsof ze het stuk voor het eerst hoorde, vol verwondering, morgen zou zij het weer anders doen. Vooral in haar Haydn-interpretatie bracht ze haar publiek in haar ritme vanwege het clair-obscur van haar toucher van de linkerhand die bij haar donker was terwijl de rechterhand licht bleef. Zelf zei ze hierover: "It is about an explosion of the keyboard" en ze had het over "colours at different spots". Zij ziet Haydns klaviersonate als een voorbereiding op de piano, lichtte ze toe, maar ze speelt haar toch liever op het clavichord dan op de pianoforte, omdat de kleurnuances hierop beter kunnen worden uitgedrukt. "Het kunstwerk wordt op de piano een afgerond geheel, terwijl je op het clavichord de afzonderlijke figuren en de patronen hoort", aldus Susan. Ik moest hierbij denken aan kristalvorming, aan uit het niets oprijzende vormen, constellaties van druppels, juwelen, bloemen. En dat rijke veld verdwijnt op de piano omdat het kant-en-klaar gepresenteerd wordt en niet ontstaat, zoals op het clavichord.
Tot slot opnieuw J.S Bach, de Engelse Suite nr. 3. Ze speelde alsof ze wilde bewijzen dat déze muziek al met al toch mooier, donkerder en zinniger is dan al het andere. Alle haperingen in haar spel gaven een grote stuwing aan het geheel. De suite werd één grote beweging, één grote prelude (op een Nog Veel Groter Werk!). Elegant, zingend spelend, door alle tonen in de melodie duidelijk af te ronden, haalde Susan alle denkbare klank en volume uit het instrument. Deze laatste Bachvertolking was zo mogelijk nog completer dan de eerste: vrolijk, lustig, verend, swingend, hups, contrastrijk in aanslag, breed uitgemeten, veel tijd nemend, nadenkend. En steeds luider klonk het instrument. Ik vernam diabolische figuren in reeksen: twee driehoeken gespiegeld op elkaar gezet (zandlopermodel). De Gavotte I & II speelde ze tergend langzaam; beide deden me denken aan de "Olifanten op stelten" op het schilderij van Salvador Dali. De Bebung en de arpeggio's gaven een extra ritme, vaak zacht gespeeld, maar goed hoorbaar. Het in een hoog tempo aftasten en meteen neerzetten met veel klank en veel vering van de gebroken akkoorden in een doorgaande baslijn, met veel nuance en kleur, hard en zacht: Susan bleek inderdaad het meeste plezier te beleven aan J.S. Bach!
Na een aangepast, doch zeer welgemeend en welverdiend applaus kwam er een Mozart-menuet als kleine toegift. Deze muziek is oceanisch vergeleken met J.S. Bach: golvend, zoals alle onderdelen in elkaar verlopen. Opvallend veel dissonanten en juist dit stuk had een duidelijk verband met J.S. Bach, meer dan met C. Ph. E. Bach, omdat de verknipte melodie werd geëtaleerd. De melodie wordt bij Mozart in stukjes geknipt, alsof het op zichzelf staande muziekonderdelen zijn, terwijl het bedoelde geheel nog steeds goed hoorbaar blijft. Met dit juweeltje rondde Susan Alexander-Max haar referaat over complete en minder complete muziek meesterlijk af.

NCG-samenspeeldag voor en door leden in Ravenswaaij, zaterdag 10 mei 2014
Een ideale plaats en dag om nieuwe clavichordvrienden te ontmoeten en oude te begroeten is onze jaarlijkse samenspeeldag in het 17e-eeuwse kerkje van Ravenswaaij, gelegen aan de schilderachtige Lekdijk tegenover Wijk bij Duurstede. Om 11.00 uur staan koffie en thee er klaar en kan ieder zijn clavichord een plek geven. Ook wie geen eigen instrument kan meebrengen, mag spelen. We hopen weer op veel muziekaanbod, zowel voor als na de lunch (zelf lunchpakket meenemen, voor koffie en thee wordt gezorgd). Ook toehoorders en introducés zijn welkom. De kosten zijn € 10 p.p. We nodigen ieder van harte uit om met het voorbereiden van een individuele of gezamenlijke muziekactiviteit (ook met zang of melodie-instrument) te beginnen.
Als suggestie voor wie niet zomaar tot een keus kan komen: in 2014 is er van diverse componisten een jubileumgeboortejaar te vieren, zoals van Hans Leo Hassler (1564-1612) in Augsburg, Benjamin Rogers (1614-1698) in Eton en Oxford, en vooral Carl Philipp Emanuel Bach (1714-1788) in Berlijn en Hamburg, mede vanwege diens Versuch über die wahre Art das Clavier zu spielen. Daarnaast zijn er componisten te gedenken vanwege een jubileumsterfjaar, zoals Johann Mattheson (1681-1764) in Hamburg, de clavecinist/organist Jean-Philippe Rameau (1683-1764) in Parijs, en Abbé Georg Vogler (1749-1814), een letterlijk en figuurlijk grensoverschrijdende musicus die in tal van Europese landen school gemaakt heeft.
We beginnen met een muzikaal rondje waarbij elk het meegebrachte clavichord introduceert en laat klinken. Na de lunch is er tijd waarin ieder de aanwezige instrumenten wat voor zichzelf kan uitproberen. Het gebruikelijke concertje van ter plekke aangeboden, voorbereide bijdragen vormt dan de afsluiting van de middag die rond 16 uur eindigt.
Wie graag van station Culemborg opgehaald zou willen worden, kan dit bij aanmelding aanvragen.
Aanmeldingen graag vóór 3 mei bij Gerard van de Meerakker, Sasseltberg 9, 5242 GN Rosmalen, tel. 073-5216846, info@clavichordgenootschap.nl

NCG-voorjaarsconcert in Beverwijk, zondag 25 mei 2014
Op zondagmiddag 25 mei zal er in de 18e-eeuwse Tuinzaal van de fraaie buitenplaats Akerendam een clavichordrecital worden gegeven door Peter Sykes. Deze vooraanstaande Amerikaanse organist en clavichordist zal op zijn Europese concertreis ook optreden in Engeland, Duitsland en Frankrijk. Zijn programma belooft werken van Froberger, Buxtehude, C.Ph.E. Bach, Haydn en Beethoven. Hij bespeelt op deze zondag een clavichord gemaakt door Koen Vermeij naar voorbeelden uit 1784 en 1787 van C.G. Hubert.
De buitenplaats Akerendam ligt aan de Velserweg 20, 1942 LD Beverwijk, tegenover station Beverwijk (5 minuten lopen). Wie per auto komt, kan parkeren op het Stationsplein of achter bioscoop Cineworld. Het huis is open vanaf 14.00 uur en het concert is van 14.30 - 15.30 uur. Het park met spiegelvijver en orangerie is al vanaf 13.30 uur voor concertbezoekers opengesteld. Ook na afloop kunt u het park bezoeken. De toegangsprijs is € 12 (studenten/scholieren € 8), met inbegrip van thee/koffie na afloop van het concert.
Reservering is mogelijk bij Gerard van de Meerakker (voor contactgegevens zie paragraaf hierboven).
Informatie over Akerendam is te vinden op www.fondssluytermanvanloo.nl/over-ons/akerendam/

Verdere clavichordactiviteiten t/m augustus 2014 in Nederland, België en westelijk Duitsland
Op donderdagavond 24 april om 20.15 uur is er in het Haags Gemeentemuseum (Stadhouderslaan 41, 2517 HV Den Haag) een optreden van Der prallende Doppelschlag, het clavichordduo van Menno van Delft en Siebe Henstra. Zij spelen werken voor één of twee clavichorden van o.a. Wilhelm Friedemann Bach, Carl Philipp Emanuel Bach en Wolfgang Amadeus Mozart op historische instrumenten uit de museumcollectie. Reservering kan telefonisch via 070-3610540 van Theater Diligentia in Den Haag of via www.musantica.nl
Op zondagmiddag 27 april om 16.00 uur is er een clavichordconcert van Anna Maria McElwain (uit Finland) in het Honig Breethuis, Lagedijk 80, 1544 BJ Zaandijk. Verdere informatie is te verkrijgen per telefoon 075-6217626 of via www.honigbreethuis.nl
Op woensdagavond 30 april om 20.15 uur is er opnieuw een clavichordconcert van Anna Maria McElwain, maar nu in Aemstelrande, Amsteldijk 89, 1074 JB Amsterdam. Reservering is noodzakelijk: bij de heer en mevrouw Muller, T 020-6790340.
Op vrijdagavond 23 mei om 19.30 uur is er een voorspeelavond van de studenten clavecimbel en clavichord van Menno van Delft (toegang vrij). Hun optreden is in de Haitink-zaal van het Conservatorium van Amsterdam, Oosterdokskade 151, 1011 DL Amsterdam
Op zaterdagavond 24 mei om 20.15 uur is er een clavichordconcert door Siebe Henstra in het Oude Stadhuis, Hoogstraat 12, 4691CB Tholen. Het programma is gewijd aan Carl Philipp Emanuel Bach die 300 jaar geleden geboren werd. Inlichtingen en reserveringen zijn te verkrijgen per telefoon 0166-603544 of via www.keldermansconcerten.nl
Eveneens op zaterdag 24 mei, maar dan in Bonn (D) om 17.00 uur is er een clavichordconcert van Gerald Hambitzer (Prof. a/d Musikhochschule für Musik und Tanz in Köln) met werken van J.S. Bach, C.Ph.E. Bach en anderen. De locatie is Musikstudio & Galerie "Kreatives Klavierspielen für Erwachsene", Blücherstraße 14, 53115 Bonn. Contactadres: gabrielepaque@t-online.de

Internationale clavichordactiviteiten
Vooruitlopend op nadere aankondigingen in het meinummer van Clavichord International hier alvast melding van twee meerdaagse evenementen.
De "Nordic Historical Keyboard Society" gaat een internationaal clavichordconcours organiseren tijdens het "Nordic Historical Keyboard Festival" dat van 14 tot 23 augustus 2014 plaats vindt in de Finse stad Kuopio. Meer informatie en aanmeldingsformulieren zijn te vinden op www.nordicclavichord.org/index.html
Suzana Mendes organiseert haar volgende internationale clavichordcursus van 8 tot 15 oktober 2014 in Almádena in de Portugese Algarve. De deelnemers verblijven in een mooie omgeving op basis van vol pension in een- of tweepersoonskamers. Verdere informatie via smendes@web.de of T +49 2215699535.

Muziekbijlage
Van Kees Rosenhart zijn er dit keer twee Correntes van de Italiaanse componist Bernardo Storace (kapelmeester te Messina) uit de enige van hem bekende muziekbundel Selva di varie compositioni d'intavolatura per cimbalo ed organo (uitgebracht in Venetië, 1664). In deze Correntes zijn de nodige hemiolen te ontdekken. Kees Rosenhart schrijft hierover: Soms worden twee 3/4 maten samen één 3/2 maat, of worden twee 3/8 maten samen één 3/4 maat of wordt een 6/8 maat een 3/4 maat. Dit verschijnsel wordt hemiool genoemd. In de oude muziek vindt men dit ritmische effect meestal in cadens-situaties, waar sprake is in verandering in het harmonisch ritme. Het gaat om het spel 3x2 of 2x3.
De term komt uit het Klassieke Grieks. Hemi/half en (h)olos/heel, dus anderhalf of 3/2. Het woord heeft oorspronkelijk betrekking op de intervalverhouding 3:2 (in het Latijn: sesquialtera).

Website en WINKEL
Op onze webstek www.clavichordgenootschap.nl kunnen Nederlandse bouwers, spelers, muziekuitgevers en andere clavichord-geïnteresseerden zich in de rubriek WINKEL met hun aanbiedingen presenteren. Nieuwe meldingen zijn welkom. Hieronder nu een melding van Wim Winters.
Hij schrijft: Een project dat ik al lang in mijn hoofd meedraag is de opzet van een Youtube-muziekkanaal, gekoppeld aan een platenlabel onder de naam/noemer Authentic Sound. Dat laatste is op komst, maar het eerst is sinds kort een feit! De Youtube-pagina is te bezoeken op <www.youtube.com/channel/UC8vR6VP-3o_SpdnEBrpYGiQ>. Er is ook een facebook-pagina onder dezelfde naam Authentic Sound. Elke twee weken (1ste en 3de zondag) zal ik er een (of meer) nieuwe opname(s) op posten, en via de website <www.authenticsound.be> <agenda>, is te zien wat de volgende opnames zullen zijn.

Sluitingsdatum kopij volgende Nieuwsbrief
Speciaal voor het aanmelden van clavichordactiviteiten in de periode september - december 2014: de volgende Nieuwsbrief en/of Clavichord International-rubriek "From the Societies" vertellen die rond na een berichtje aan barend.kraal@online.nl of Witte Singel 40, 2311 BJ Leiden, vóór 15 augustus a.s.

Met vriendelijke groeten,

Barend Kraal (voorzitter, tel. 071-5144287), Tom Brockmeier (secretaris, Van Breestraat 38, 1071 ZR Amsterdam, tel. 020-6756882), Gerard van de Meerakker (penningmeester, tel. 073-5216846), Jan Soullié (administratie C.I., tel. 070-3203226)

Nieuwsbrief nr. 50, januari 2014

Het Nederlands Clavichord Genootschap
sinds 19 september 1987

Met deze eerste Nieuwsbrief van 2014 willen we u graag een mooi en muzikaal nieuw jaar toewensen!
Een goede gelegenheid om elkaar daarbij te ontmoeten is alvast de aanstaande ledendag van 15 februari.

Jaarbijeenkomst zaterdag 15 februari 2014, Kapittelzaal Pieterskerk, Pieterskerkhof 5, Utrecht.
U wordt van harte uitgenodigd voor onze jaarlijkse ledendag, er is een afwisselend en boeiend programma. Vanaf 10.30 uur staan koffie en thee klaar, we starten om 11.00 uur met een korte vergadering.

De agenda van deze Algemene Ledenvergadering luidt als volgt:
1. Opening en Agenda
2. Notulen van de Algemene Ledenvergadering van 9 februari 2013 (concept bijgesloten)
3. Jaarverslag van het bestuur
4. Financieel jaarverslag NCG en CI (rekening en balans 2013, begroting 2014)
5. Bevindingen van de Kascommissie
6. (Her)verkiezing bestuursleden
7. Toekomstige activiteiten
8. Rondvraag en sluiting

Bij punt 6: Volgens de statuten worden bestuursleden benoemd voor een periode van drie jaar. Het rooster van aftreden is als volgt: Tom Brockmeier (sinds 09-02-2008) aftreding februari 2014; Barend Kraal (sinds 22-03-2003) aftreding februari 2015; Jan Soullié (sinds 15-05-2004) en Gerard van de Meerakker (sinds 10-02-2007) aftreding februari 2016. Tom Brockmeier (secretaris) is bereid om zich in zijn functie herkiesbaar te stellen. Eventuele tegenkandidaten wordt verzocht om zich schriftelijk bij de voorzitter te melden vóór 8 februari a.s.

Aansluitend aan de vergadering, tegen twaalf uur, zal Jos van der Giessen een presentatie geven over het laat-middeleeuwse clavichord. Hij laat daarbij muzikale illustraties horen op het instrument dat door Andreas Hermert in 2013 voor hem gebouwd is naar de 15e-eeuwse beschrijving in het "Erlanger Traktat".

De lunchpauze is van 12.30 - 14.00 uur, er is gelegenheid om aan grote tafels gezellig met elkaar een broodje of wat anders te eten in een nabijgelegen café-restaurant.

Na terugkeer van de lunch is er om 14.15 uur een clavichordconcert van Susan Alexander-Max. Na haar conservatoriumopleiding in New York ging ze in Londen wonen en kreeg grote bekendheid door haar recitals in Europa en Amerika op fortepiano en clavichord. Tevens is zij lang pianodocent geweest aan de Guildhall School of Music & Drama en heeft een leermethode klassieke muziek ontwikkeld voor middelbare scholen. Voor ons zal zij een gevarieerd programma spelen met werken zoals de Italiaanse Variaties en de derde Engelse Suite van J.S. Bach, de eerste Württemberger Sonate van C.P.E. Bach en een sonate van J. Haydn. Zij bespeelt een vrij clavichord met omvang FF-f3, in 2011 gebouwd door Gerard van de Meerakker naar dat van C.G. Hubert uit 1772. Het concert begint om 14.15 uur en is kosteloos toegankelijk voor leden, terwijl ook andere belangstellenden van harte welkom zijn (toegang € 12, thee/koffie na afloop inbegrepen).

Terugblik op het clavichord- en fortepianoconcert van Michael Tsalka, zondag 1 september 2013
De Pools-Nederlandse Michael Tsalka is een veelzijdige klavierspeler. Na zijn conservatoriumopleiding piano in zijn geboorteplaats Tel Aviv verwierf hij in de V.S. op het gebied van historische toetsinstrumenten nog twee masterdiploma's en een doctorstitel aan Temple University in Philadelphia. Naast zijn wereldwijde concertreizen is hij co-organisator van het jaarlijkse Nordic Historical Keyboard Festival in Kuopio, Finland.
Dit zondagmiddagconcert vond plaats in het 17e-eeuwse "Geelvinck Hinlopen Huis" aan de Amsterdamse Herengracht. De Blauwe Salon aan de tuinzijde was overvol met belangstellenden, in een wijde halve kring gezeten rond drie toetsinstrumenten: een clavichord, een tafelpiano en een hamervleugel. Het concert had als titel "The long shadow of the Baroque" en begon met drie sonates van Antonio Soler (No. 24 & 25 in d, No. 84 in D) op clavichord. Het vrije vijfoctaafsinstrument van Gerard van de Meerakker (naar dat van Hubert, 1772) bleek uitstekend geschikt voor deze stukken. De opeenvolgende Allegro, Andantino en Allegro delen van alle drie werden levendig gespeeld met veel actie in de linkerhand.
Daarna klonken er op clavichord drie improvisatorische preludes: een in Es van Jean Denis (Frankrijk, 1600-1672), een in C van Henry Purcell (UK, 1659-1695) en een in g van Johann Joseph Fux (Duitsland, 1660-1741). Er waren interessante stijlverschillen tussen de drie werken: de eerste met harmoniewisselingen in een complex muziekweefsel en de andere twee vol van klank met veel gebroken akkoorden.
"The long shadow of the Baroque" werd zichtbaar bij het spel op de twee andere toetsinstrumenten. Bij de herleefde belangstelling voor barokmuziek in het begin van de 19e eeuw zou immers gebruik gemaakt kunnen zijn van instrumenten zoals de Broadwood tafelpiano (1821) en de Boehm fortepiano (1820) van het huidige recital. Het effect van de instrumentkeuze op de barokmuziekvertolking bleek uit vier delen van "Die Kunst der Fuge" van J.S. Bach. Contrapunctus I en III werden gespeeld op clavichord en tafelpiano; na de pauze klonken Contrapunctus VII en XI op tafelpiano and fortepiano met een meer romantische interpretatie…
Het concert werd afgesloten met 21e-eeuwse barokke schaduwen op de fortepiano: een Pialka van Mari-Anne Hof (*1960) en een Prelude & Fuga van Liu Qing (*1974); beide aan Michael Tsalka opgedragen in 2013. Als sprankelende toegift klonk er een Capriccio in G, Op. 36 Nr. 1, van J. B. Wanhal (1739-1813).

Komende NCG-voorjaarsactiviteit
Onze jaarlijkse samenspeeldag in het aan de Lek gelegen zeventiende-eeuwse kerkje van Ravenswaaij is dit keer gepland op zaterdag 10 mei. Nader bericht hierover volgt in de Nieuwsbrief van april 2013.

Verdere clavichordactiviteiten in Nederland en België
Op dinsdagavond 4 maart om 19.30 uur begint er een voorspeelconcert van studenten clavecimbel & clavichord van Menno van Delft (Conservatorium van Amsterdam). Het is in de Sweelinck-Zaal van het conservatoriumgebouw, Oosterdokskade 151, Amsterdam (toegang vrij).

Op zondagochtend 9 maart om 11.00 uur is er in AMUZ, Kammenstraat 81 te Antwerpen, een recital van Miklós Spányi geheel gewijd aan clavichordmuziek van C.P.E. Bach. Reservering kan telefonisch via +32 (0)3 292 36 80 (elke werkdag van 12-17u) of via www.amuz.be/concerten/miklos-spanyi-0

Op donderdagavond 24 april om 20.15 uur is er in het Haags Gemeentemuseum (Stadhouderslaan 41, 2517 HV Den Haag) een optreden van "Der prallende Doppelschlag", het clavichordduo van Menno van Delft en Siebe Henstra. Zij spelen werken voor één of twee clavichorden van o.a. C.P.E. Bach en J. Müthel op historische instrumenten uit de museumcollectie. Reservering kan telefonisch via 070-3610540 van Theater Diligentia in Den Haag of via www.musantica.nl/concertagenda#bestel

Op zondagmiddag 27 april om 16.00 uur is er in het Honig Breethuis, Lagedijk 80, 1544 BJ Zaandijk, een clavichordconcert van Anna Maria McElwain uit Finland. Verdere informatie is te verkrijgen per telefoon 075-6217626 of via www.honigbreethuis.nl

Muziekbijlage
Van Kees Rosenhart is er opnieuw een sonatine van de Boheemse componist Georg Anton Benda (1722-1795), nu nr. 27. Niet alleen door zijn bijzonder muzikale reeks sonatines maakte Benda naam, maar ook door zijn Duitstalige Melodrama's (een vorm van opera, de bekendste daarvan is "Ariadne auf Naxos").

Website
Op onze webstek www.clavichordgenootschap.nl kunnen Nederlandse bouwers, spelers, muziekuitgevers en andere clavichord-geïnteresseerden zich in de rubriek WINKEL met hun aanbiedingen presenteren. Nieuwe meldingen zijn welkom (verdere informatie bij info@clavichordgenootschap.nl).

Sluitingsdatum kopij volgende Nieuwsbrief
Speciaal voor het aanmelden van clavichordactiviteiten in de periode april - oktober 2014: de volgende Nieuwsbrief en/of Clavichord International-rubriek "From the Societies" vertellen die rond na een berichtje aan barend.kraal@online.nl of Witte Singel 40, 2311 BJ Leiden, vóór 15 maart a.s.

Met vriendelijke groeten,

Barend Kraal (voorzitter, tel. 071-5144287), Tom Brockmeier (secretaris, Van Breestraat 38, 1071 ZR Amsterdam, tel. 020-6756882), Gerard van de Meerakker (penningmeester, tel. 073-5216846), Jan Soullié (administratie C.I., tel. 070-3203226)